اطلاعات نشریه

صاحب امتیاز: دانشگاه فردوسی مشهد
مدیر مسئول: دکتر ناصر شاه‏نوشی فروشانی
سردبیر: دکتر بیژن قهرمان
شاپا چاپی: ۲۴۲۳-۵۴۷۴
ناشر: انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد
نوع نشریه: علمی- ترویجی
علم جدید هیدرولوژی اجتماعی: مردم و آب
نگاهی اجمالی به سیر توسعه‏ جوامع انسانی، آشکار می‌سازد که دخالت جوامع بشری از طریق تغییر کاربری اراضی و اعمال شیوه‌های مدیریتی گوناگون در بهره‌برداری از منابع آبی، تغییرات رژیم هیدرولوژی را در طول تاریخ هر منطقه‎ای در پی داشته است. به‌طوری‌که چرخه‌ی هیدرولوژی که در گذشته غالباً توسط محرک‏ هایی از جمله اقلیم، پوشش گیاهی، زمین‌شناسی و توپوگرافی حوضه‏ آبریز کنترل می ‏شد، در حال حاضر به‏ طور فزاینده‏ای تحت تأثیر محرک ‏های اجتماعی و اقتصادی از جمله رشد جمعیت و توسعه‌ی شهرها، توسعه ی کشاورزی فاریاب و صنعتی شدن قرار دارد. از طرف دیگر، بازخوردها و برهمکنش‌های دوسویه میان جوامع انسانی و سیستم‌های هیدرولوژیک و تغییرات پرشتاب آن در طول زمان، وضعیت را پیچیده‌تر می‌سازد. به‌طور یقین در چنین شرایطی پیش‌بینی رفتار حوضه‌های آبریز صرفاً با تکیه بر هیدرولوژی سنتی بی دقت خواهد بود. در سوی دیگر، همین بن‌بست‌ها و گاه وقوع ورشکستگی‌ آبی، هیدرولوژیست‌ها را بر آن داشته که از تمرکز بر تخمین‌ها و پیش‌بینی‌های مبتنی بر هیدرولوژی سنتی، به درک، توضیح و کشف فرآیندهای بنیادین هیدرولوژیک متمایل شوند. وجود چنین ناسازنماها و پیشرانه‌هایی، منجر به تحولاتی در علم هیدرولوژی گردید و این‌گونه موضوع جدید «هیدرولوژی اجتماعی» (Socio-hydrology) مطرح شد. هیدرولوژی اجتماعی، در چارچوب‏ های اقتصاد و سیاست، از تحقق این واقعیت ظهور یافته است که امروزه جوامع انسانی، مهم‏ترین محرک تغییر چرخه ‏های حیاتی از جمله آب، غذا و انرژی به‌شمار می‌آیند و این مسئله مرزهای علم هیدرولوژی را به سمت پذیرش انسان به ‏عنوان جزئی تفکیک‌ناپذیر و یکپارچه با چرخه‏ ی هیدرولوژی سوق داده است. این شاخه‏ نوظهور از هیدرولوژی، در جستجوی درک معنادار پویایی، هم‏ تکاملی (Co-evolution) و برهمکنش‌های سیستم‌های پیوسته‏ انسان ـ آب است و به‌طور مؤثری یکپارچگی جامع جنبه‏ های محیطی و اقتصادی ـ اجتماعیِ هیدرولوژی را در نظر دارد؛ و با تمرکز بر اصول علمی و بنیادین، به شناسایی و تحلیل این عوامل در تاثیر متقابل جوامع انسانی با سیستم‌های هیدرولوژیکی می‏ پردازد. ایران نیز که از فشارهای ناشی از توسعه جوامع انسانی و بحران‌های آبی مصون نبوده، ناگزیر از تغییر رویکرد است. در شرایط موجود، نگرش‌های جدیدی از جمله هیدرولوژی اجتماعی با هدف ایجاد درکی بنیادین از شرایط درهم تنیده‌ی سیستم‌های انسانی ـ آبی، در اتخاذ تصمیمات مدیریتی آبی با رویکرد حفظ پایداری سیستم‌های آبی نقش قابل توجهی را می‌تواند ایفا نماید. در واقع کشور برای رفع وضعیت وخیم پایداری منابع طبیعی در کشور، به‌ویژه آب و محیط‌زیست، نیازمند تغییر نگرش‌ می‌باشد. ارتباط تنگاتنگ مردم و آب که واقعیتی تاریخی بوده، و متاسفانه فراموش شده است؛ بایستی احیا گردیده تا مدیران به کمک علم جدید هیدرولوژی اجتماعی به درک بهتر دلایل انحراف در مدیریت آب و محیط دست یابند.

دانلود فایل کامل دریافت نسخه XML این شماره

سرمقاله

سرمقاله

سرمقاله و یادداشت کوتاه

بیژن قهرمان; محمد فاضلی

آب، اقتصاد و مدیریت

آب، اقتصاد و مدیریت

کیفیت آب و فاضلاب

کیفیت آب و فاضلاب

انتقال آب و سازه های آبی

انتقال آب و سازه های آبی

آبیاری و کشاورزی

آبیاری و کشاورزی

منابع آب سطحی

منابع آب سطحی

مدیریت منابع آب

مدیریت منابع آب

سایر مطالب علمی نشریه

سایر مطالب علمی نشریه


« کاربر گرامی برای طرح سئوالات خود با دبیرخانه از طریق ایمیل نشریه به آدرس jwsd@um.ac.ir مکاتبه نمایید »
<==========================================================>

نشر مجلات علمی- ترویجی راه کاری موثر در افزایش روزآمدی دانش مهندسان می باشد. علیرغم اینکه در کشور ما در زمینه علوم آب منابع اطلاع رسانی و مجلات متعددی وجود دارد اما جایگاه نشریاتی که بتوانند تجربیات کاربردی دست اندرکاران را به روشی علمی به نظر سایر کارشناسان برسانند خالی است.
در این راستا گروه مهندسی آب دانشگاه فردوسی مشهد با همکاری شرکت آب و فاضلاب مشهد در سال 1392 اقدام به دریافت مجوز از کمیسیون بررسی نشریات علمی وزارت علوم تحقیقات و فناوری نموده و طی نامه شماره 126631/ 3/18 مورخ 1394/06/29 ، موفق به دریافت اعتبار علمی- ترویجی برای نشریه «آب و توسعه پایدار» شده است.
هدف این نشریه کمک به بهبود روش های اجرایی در عرصه مدیریت و مهندسی منابع و مصارف آب از طریق انتشار تجربیات موفق اجرایی و نتایج تحقیقات کاربردی است. دامنه موضوعی نشریه محدود به کاربردهای آب در صنعت، شهر و کشاورزی و نیز رابطه متقابل آنها با منابع آب، از دیدگاه علمی- کاربردی خواهد بود. بر این اساس، محتوای موضوعی مقالات دراین نشریه شامل موارد زیر خواهد بود. همچنین نوع مقاله می تواند انتقال مفهوم، انتقال تجربه و یا مطالعه ی موردی باشد.
1- آب، اقتصاد و مدیریت
2- کیفیت آب و فاضلاب
3- انتقال آب و سازه های آبی
4- آبیاری و کشاورزی
5- منابع آب سطحی
6- منابع آب زیرزمینی
7- مدیریت منابع آب

نشریات علمی - ترویجی به نشریاتی اطلاق می گردد که مقاله های تخصصی آن به معرفی، ترویج و بسط آگاهی های علمی در میان جامعه علمی مربوط می پردازد و سطح آگاهی ها و دانش را ارتقاء می بخشد و او را با مفاهیم جدید آشنا می سازد تا دانش بشری را اشاعه و نگرش عالمانه به جهان پیرامونی را تقویت کند. لذا مقاله علمی - ترویجی در زمینه ترویج و بسط آگاهی های علمی دارای اعتبار ویژه خود می باشد و به معنای مقاله علمی پژوهشی ضعیف تلقی نمی گردد.