قنات و قناعت پیشرفت روز افزون تکنولوژی در دو قرن اخیر، موجب تغییر نگرش و رویکرد بشر به محیط طبیعی و اجتماعی شده است. این امر چنان بر زوایای زندگی انسان اثر گذاشته که ناخودآگاه گفتار و خصوصیات رفتاری ما را متحول نموده، به تدریج منجر به گسست فرهنگی میان نسل ‏ها شده است؛ از فرهنگ طبیعت ‏محوری و قناعت به فرهنگ لذت‏جویی و مصرف. گرچه، امروزه با معلوم شدن عواقب این گونه رفتار، برگشت به طبیعت ‏محوری و تأکید بر پایایی (Sustainability) توسعه مجدداً آغاز شده است. فرهنگ ایرانیان، برپایه آموزه‏ های دینی و ملی، سرشار از پیام‏ ها، اشارات و سخنان عبرت‏ آمیز برای تمامی عرصه‏ های زندگی است. این فرهنگ با روح و جسم مردم ایران طی قرن‏ ها عجین شده و در قالب کلماتی همچون مدارا، فروتنی، بردباری، یاری، قناعت و ... تجسم یافته است. قناعت از جمله خصایل ایرانیان (بویژه ساکنان مناطق خشک و مجاورین قنات‏ ها) است که در نتیجه همزیستی ایشان با طبیعت، به فرهنگ آمیخته است. قناعت به معنای کم مصرف کردن نیست، بلکه به معنای درست و به اندازه مصرف نمودن است. قناعت یعنی: «با بضاعتی که داری باید سازگاری پیدا کنی تا به ذلت نیافتی و گرفتار نگردی» و به عبارت دیگر یعنی سازگاری با داشته ‏ها. در عمل این گرایش فرهنگی، در قرون گذشته موجب رشد توسعه متناسب با ظرفیت ‏های طبیعی و لذا پایایی زیست در ایران (با اقلیم خشک و نوسانات شدید آب و هوایی) گردیده است. قناعت کلمه‏ ای است که با روح و جسم فرهنگ این سرزمین گره خورده؛ و به همین دلیل، تعلیم چنین کلمه‎ای به قشر مصرف‏ کننده آب کار ساده ‏ای است. چنانچه بخواهیم به کشاورزان و سایر اقشار مردم بیاموزیم آب را قدر بدانند و آنرا به میزان لازم استفاده نمایند، کافی است «قناعت» را به ایشان یادآور شویم؛ و به آنها بیاموزیم که عقوبت عدم توجه به اصل فرهنگی قناعت در مصرف آب، چیست. در واقع، نشر فرهنگ قناعت در حوزه مصرف آب می ‏تواند بسیاری از اهداف مدیریت آب را به آسانی به مصرف‏ کنندگان آب منتقل نماید: هم در بُعد «صرفه‏ جویی و بهره ‏وری»، هم در بُعد «تخصیص با توجه به ظرفیت طبیعی» و هم در بُعد «مشارکت مردم در بهره ‏برداری». بنابراین مصرف قانعانه، نگرشی است که باید به آن توجه کافی صورت گیرد. بهترین الگو برای درک چگونگی این روش، قنات یا کاریز است. جریان آب در قنات تابع وضعیت آب و هوایی است و در فصول مختلف سال و در سال‏ های خشک و تر، جریان خروجی از قنات با توجه به وضعیت آب و هوایی تنظیم می‏ شود. قنات از آنچه طبیعت فراهم نموده گذر نمی‏ کند؛ تابع آبخانه است و تعادل آنرا برهم نمی ‏زند. این سیستم سنتی تحت مدیریت مشارکتی مردم، به صورت خودکار تأمین آب را تنظیم می‎کند. قنات با حفظ حرمت طبیعت، نگاهی قناعت‎گونه در مصرف منابع طبیعی را القاء می‏ نماید و اجداد ما با چنین اعتقادی به حفر قنات و مصرف قانعانه آب پرداخته ‏اند. باشد که ما نیز چنین کنیم.
  • محمدرضا سلیمی
  • حمید برکی
  • سید حسین سجادی فر
  • سید احمد محدث حسینی
  • کامران داوری
  • محمد جلینی
  • حمید عمرانیان خراسانی
  • عنایت عباسی
  • محمد فارابی
  • حامد کتابچی
  • مژگان ثابت تیموری
  • بیژن قهرمان
  • محسن جواهری طهرانی
  • مجید قنادی
  • مجید دایی
  • سید ابوالقاسم حقایقی مقدم
  • شیوا قلی زاده سرابی
  • مرضیه خرمی
  • میثم سالاری جزی
  • حجت میان آبادی
  • حامد فرهادی

لیست داوران منتصب

  • محمدرضا سلیمی
  • حمید برکی
  • سید حسین سجادی فر
  • سید احمد محدث حسینی
  • کامران داوری
  • محمد جلینی
  • حمید عمرانیان خراسانی
  • عنایت عباسی
  • محمد فارابی
  • حامد کتابچی
  • مژگان ثابت تیموری
  • بیژن قهرمان
  • محسن جواهری طهرانی
  • مجید قنادی
  • مجید دایی
  • سید ابوالقاسم حقایقی مقدم
  • شیوا قلی زاده سرابی
  • مرضیه خرمی
  • میثم سالاری جزی
  • حجت میان آبادی
  • حامد فرهادی
فایل کامل دریافت نسخه XML این شماره

سرمقاله

سرمقاله

سرمقاله و یادداشت کوتاه

کاظم اسماعیلی, جواد میبدی
بازدید: 25

آب، اقتصاد و مدیریت

آب، اقتصاد و مدیریت

کیفیت آب و فاضلاب

کیفیت آب و فاضلاب

معرفی چند شاخص‌ زیستی مناسب برای ارزیابی‌کیفیت‌آب‌رودخانه

احمدرضا پیرعلی زفره ئی, عیسی ابراهیمی درچه
بازدید: 150

بررسی قابلیت‌ها و محدودیت‌های روش‌های مختلف شست‏ و‏شوی خطوط فاضلاب

مهدی کمالی, مجید پیروز, مجتبی قبادیان, حمیدرضا تشیعی
بازدید: 87
بازدید: 46

روش های پیش بینی تولید سولفید در شبکه های جمع آوری فاضلاب

احسان عظیمی قالیباف, سعیدرضا خداشناس, الهام قربانی
بازدید: 42

آبیاری و کشاورزی

آبیاری و کشاورزی

منابع آب سطحی

منابع آب سطحی

کارایی چند روش متفاوت ریزمقیاس‌سازی

شیما تاج آبادی, بیژن قهرمان, علی نقی ضیائی
بازدید: 34

منابع آب زیرزمینی

منابع آب زیرزمینی

مدیریت منابع آب

مدیریت منابع آب

مروری بر الگوریتم‌های فراکاوشی در مدیریت منابع آب

سید مصطفی طباطبایی, حسین خزیمه نژاد, ابوالفضل اکبرپور
بازدید: 177

سایر مطالب علمی نشریه

سایر مطالب علمی نشریه