راندمان آبیاری (بایدها و نبایدها)/>

امنیت و مدیریت آب در بخش کشاورزی مهمترین راهبرد توسعه پایدار کشور است و با توجه به فرآیند توسعه کشور و دگرگونی اقتصاد ملی، بخش کشاورزی به تکیه‏ گاه مهم امنیت و حیات اقتصادی کشور تبدیل شده است. از طرفی برای کشوری که در سرزمینی خشک و نیمه ‏خشک قرار دارد و میانگین بارش سالانه دراز مدت آن تقریباً یک سوم میانگین بارش جهانی است، کاهش مصرف آب در بخش کشاورزی جزو اهداف اصلی و کلیدی است.

یکی از راهکارهایی که برای کاهش مصرف آب و افزایش راندمان کاربرد آب آبیاری در مزرعه به کشاورزان توصیه می‌شود، استفاده از سامانه‌های نوین آبیاری و جایگزینی آن‏ها با سامانه‌های آبیاری سنتی است. در یک نگاه کلی، سامانه‌های نوین آبیاری دارای ملاحظات فنی و مدیریتی خاص خود می‌باشند که در صورت رعایت مسایل مربوط به آن‌ها، امکان موفقیت سامانه وجود دارد.

نتایج تحقیقات و آزمایش‎های متعدد صحرایی نشان داده است چنانچه مراحل طراحی، اجرا، نظارت و بهره‌برداری از سامانه‏ های نوین آبیاری متناسب با نوع گیاه، وضعیت آب و هوا، مسائل محلی هر منطقه، کیفیت آب و خاک، سطح آگاهی کشاورزان و ... انجام گیرد، افزایش راندمان آبیاری و کاهش مصرف آب قطعی است و منافع ناشی از افزایش راندمان آبیاری فراتر از اثرات منفی و مشکلات جانبی آن خواهد بود. هر چند که اصلاح روش‌های نوین آبیاری در تمام موارد لزوماً منجر به کاهش مصرف آب نشده است؛ زیرا برخی کشاورزان همزمان با کاربرد روش‌های نوین آبیاری با راندمان بالا، سطح زیرکشت خود را نیز افزایش داده‌اند. به عبارتی اگر کشاورزان اقدام به افزایش سطح زیرکشت نمایند، دولت با کمک مالی به کشاورزان، به نابودی منابع آب زیرزمینی کشور کمک کرده است. اما چنانچه توسعه روش‌های نوین آبیاری در اراضی که از آب زیرزمینی استفاده می‌کنند با در نظر گرفتن تمام شرایط فنی و مدیریتی و بدون افزایش سطح زیرکشت و با کاهش برداشت آب همراه باشد، وضعیت کمی آب‌های زیرزمینی بهبود خواهد یافت.

نگارنده بر این باور است که توجه مفرط به آبیاری تحت‌فشار در بیست سال اخیر و عدم توجه کافی به افزایش بهره‌وری آب در مزارع آبیاری سطحی موجب صرف هزینه‌های بالا در بخش کشاورزی گردیده که متأسفانه به‌تناسب آن نتایج مورد نظر حاصل نگردیده است. بدیهی است انواع روش‌های آبیاری، هرکدام دارای خصوصیات مثبت و منفی بوده و به‌کارگیری آن‌ها صرفاً با توجه به مسائل محلی قابل ‌بررسی و اقدام است.

به هر حال بخش کشاورزی با این واقعیت روبروست که درآینده بایستی ضمن مصرف آب کمتر، تولید بیشتری را عرضه نماید. لذا با مدیریت صحیح منابع آب و با استفاده از دانش و فناوری‌های نوین باید جهت افزایش عملکرد در واحد سطح، افزایش کارآیی مصرف آب و ارتقای بهره ‏وری از منابع آب متناسب با هر منطقه گام‌های اساسی برداشته شود.

  • مسعود تابش
  • بیژن قهرمان
  • سید حسین سجادی فر
  • خسرو ساعی
  • علی رضا ابراهیمی نورعلی
  • احمد قندهاری
  • مجید قنادی
  • حمید برکی
  • هاشمی نژاد هاشمی نژاد
  • محمد جلینی
  • رئوف مصطفی زاده
  • عباسعلی قزل سوفلو
  • کاظم اسماعیلی
  • علی شاهنظری
  • سپیده رحمتی
  • سید احمد محدث حسینی
  • ابوالفضل مساعدی
  • مهندس زهرا صادقی
  • حامد فرهادی
  • عطاءاله جودوی
  • فرهنگ علی یاری
  • حجت میان آبادی
  • عبدالرسول زارعی
  • سید احمد حسینی
  • مهری شاهدی

لیست داوران منتصب

  • مسعود تابش
  • بیژن قهرمان
  • سید حسین سجادی فر
  • خسرو ساعی
  • علی رضا ابراهیمی نورعلی
  • احمد قندهاری
  • مجید قنادی
  • حمید برکی
  • هاشمی نژاد هاشمی نژاد
  • محمد جلینی
  • رئوف مصطفی زاده
  • عباسعلی قزل سوفلو
  • کاظم اسماعیلی
  • علی شاهنظری
  • سپیده رحمتی
  • سید احمد محدث حسینی
  • ابوالفضل مساعدی
  • مهندس زهرا صادقی
  • حامد فرهادی
  • عطاءاله جودوی
  • فرهنگ علی یاری
  • حجت میان آبادی
  • عبدالرسول زارعی
  • سید احمد حسینی
  • مهری شاهدی
فایل کامل دریافت نسخه XML این شماره

سرمقاله

سرمقاله

سرمقاله و یادداشت‌های کوتاه

محمد جلینی, مجتبی مزروعی, امین علیزاده
بازدید: 25

آب، اقتصاد و مدیریت

آب، اقتصاد و مدیریت

کیفیت آب و فاضلاب

کیفیت آب و فاضلاب

انتقال آب و سازه های آبی

انتقال آب و سازه های آبی

آبیاری و کشاورزی

آبیاری و کشاورزی

منابع آب سطحی

منابع آب سطحی

ارزیابی روش‏ های برآورد جریان زیست‏ محیطی در رودخانه ‏ها

قاسم پناهی, سعیدرضا خداشناس, علیرضا فریدحسینی
بازدید: 331

روندیابی سیلاب رودخانه ها به روش ماسکینگام چندبازه ای

عبدالرضا ظهیری, سلیم اصغری, امیراحمد دهقانی
بازدید: 99

منابع آب زیرزمینی

منابع آب زیرزمینی

روش رادیوایزوتوپی اندازه گیری سن آب زیرزمینی با استفاده از غنی سازی تریتیوم

ایمان کریمی راد, موسی حسام, علی بهرامی سامانی, عبدالمجید ایزدپناه, نفیسه مقدسی
بازدید: 86

مدیریت منابع آب

مدیریت منابع آب

مطالعه مروری رویکرد سد زدایی در مدیریت پایدار آب و محیط زیست

بابک خیاط رستمی, اکبر صفرزاده, سیامک خیاط رستمی
بازدید: 89

برنامه مدیریت بهم پیوسته خشکسالی (مقاله ترجمه ای)

علی معتمدی, داریوش بهارلویی بردشاهی
بازدید: 60

سایر مطالب علمی نشریه

سایر مطالب علمی نشریه