##plugins.themes.bootstrap3.article.main##

سید محسن سیدان آیدا مرب

چکیده

در سال‌های اخیر به ‏دلیل برداشت بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی دشت قهاوند، سطح سفره آب به شدت كاهش یافته است. بنابراین اتخاذ راهكار مدیریتی مناسب، جهت بهره‏‌گیری مطلوب از این منبع دارای اهمیت فراوانی است. در مدیریت اقتصادی منابع آب، مسئله اصلی ایجاد تعادل بین عرضه و تقاضای آن است. در ایجاد این تعادل، ارزش اقتصادی آب مانند قیمت هر نهاده‌ی دیگر نقش تعیین ‏كننده‌ای برعهده دارد. به ‏این ‏علت قیمت‌گذاری آب به‏ عنوان یك روش غیرمستقیم برای استفاده كارا و پایدار از آب در بخش كشاورزی توصیه شده است. هدف این پژوهش برآورد ارزش اقتصادی آب با استفاده از رهیافت اقتصادسنجی فضایی است. در این تحقیق با در نظر گرفتن این موضوع كه چاه ‏های كشاورزی با سایر چاه‏ های مجاور از نظر منابع آب زیرزمینی ارتباط دارد، تلاش دارد به این سوال پاسخ دهد كه عامل مجاورت تا چه حد تابع تقاضای آب را تحت تأثیر قرار می‌دهد. ضریب همبستگی حاصل از تخمین توابع نشان داد، كه كاربرد رگرسیون فضایی نسبت به روش رگرسیون كلاسیك برتری دارد. اطلاعات مورد نیاز در این تحقیق به‏صورت میدانی و با تكمیل پرسشنامه از كشاورزان در سال 1395 جمع‏ آوری شده است. نتایج این تحقیق نشان می دهد كه قیمت واقعی آب در تولید گندم 2500 ریال در هر متر مكعب است. بنابراین برای ایجاد تعادل بین عرضه و تقاضای آب می ‏توان از شكاف قیمت واقعی آب و قیمتی پرداختی توسط كشاورزان جهت اعمال سیاست قیمت‌گذاری آب در منطقه استفاده كرد.

جزئیات مقاله

کلمات کلیدی

آب, ارزش اقتصادی, اقتصادسنجی فضایی, گندم, دشت قهاوند

مراجع
بلالی، ح. 1389. بررسی تأثیر سیاست‏های قیمتی و كشاورزی بر حفظ منابع آب‏های زیرزمینی: مطالعه موردی دشت بهار، رساله دكتری اقتصاد كشاورزی. دانشكده كشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس. تهران.
بلالی، ح.، خلیلیان، ص. و احمدیان، م .1389. بررسی نقش قیمت‏ گذاری آب در بخش كشاورزی بر تعادل منابع آب زیرزمینی. نشریه اقتصاد و توسعه كشاورزی (علوم و صنایع كشاورزی)، 24(2): 185-194.
پاكروان، م. و مهرابی بشرآبادی، ح. 1389. تعیین ارزش اقتصادی و تابع تقاضای آب در تولید چغندرقند استان كرمان. مجله پژوهش آب ایران، 4(6): 83-90.
پایگاه سازمان ملل متحد در ایران. 2018. https://www.un.org.ir/
پوران، ر.، راغفر، ح.، قاسمی، ع.ب.، بزازان، ف. 1396. محاسبه ارزش اقتصادی آب مجازی با رویکرد حداکثر‌سازی بهره‌وری آب آبیاری. فصلنامه مطالعات اقتصادی کاربردی ایران، 6(21): 189-212.
چیذری، م.، شرزه‏ ای، غ. و كرامت ‏زاده، ع. 1384. تعیین ارزش اقتصادی آب با رهیافت برنامه‏ ریزی آرمانی ( مطالعه موردی: سد بارزو شیروان). مجله تحقیقات اقتصادی، 39: 66-71.
حسین‏زاده، ج .، سلامی، ح و صدر، س. ك. 1386. برآورد ارزش اقتصادی آب در تولید محصولات زراعی با استفاده از توابع تولید انعطاف ‏پذیر ( مطالعه موردی: دشت مراغه-بناب). مجله دانش كشاورزی، 17(2): 1-14.
حسین ‏زاده، ج.، جوادی، ا.، حیاتی، ب.، پیش بهار، ا. و دشتی، ق. 1390. كاربرد مدل كنترل بهینه در برداشت آب از منابع زیرزمینی (مطالعه موردی: دشت عجب شیر). نشریه اقتصاد و توسعه كشاورزی، 25(2): 212-218.
زراعت کیش، ی. 1395. ارزش‏ گذاری اقتصادی آب در بخش کشاورزی (مطالعه موردی دشت لیشتر). تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، 47(1): 259- 269.
گزارش بیلان منابع آب زیرزمینی دشت‏های استان همدان.شركت سهامی آب منطقه‏ ای استان همدان. 1394.
فلاحتی، ع.، سهیلی، ک، و واحدی، م. 1391. قیمت‌گذاری اقتصادی آب در بخش کشاورزی به روش رمزی. پژوهش‏ های اقتصاد و توسعه کشاورزی، 26(2): 134-140.
كرامت‏زاده، ع.، چیذری، ا.م . و میرزایی، ا .1385. تعیین ارزش اقتصادی آب كشاورزی با استفاده از مدل الگوی كشت بهینه تلفیق زراعت و باغداری. اقتصاد كشاورزی و توسعه، 14(54): 35-60.
Howitt R., Medellin-Azuara J., MacEwan D. and Lund R. 2012. Calibrating disaggregate economic models of agricultural production and water management. Science of the Environmental Modelling and Softwre, 38: 244-258.
Huang Q., Rozelle S. and Howitt R. 2006. Irrigation water pricing in China. American Agricultural Economics Association Annual Meeting.
Lessage J. 1999. Spatial Econometrics. Department of Economics. University of Toledo.
Moore G and Michael R. 1999. Estimating irrigator ability to pay for reclamation water. Land. Economics, 75: 562-578.
Rogrers P., Silva R.D. and Bhatia R. 2002. Water is an economic good: How to use price to promoteequit. efficiency and sustainability. Water Policy, 4: 1-17.
Schrecongost A., Staatz J., Diallo B. and Yade M .2004. Water Pricing as Tool for Itegrated Water Resource Mnagement: A synthesis of Key Issues for Rural Weet Africa.Bureau for Economic Growth. Agriculture and Trade.Number 73.
Sing K .2007. Rational pricing of water as an instrument of improving water use efficiency in the agricultural sector: A case study in gujarat, India. International Journal of Water Resources Development, 23: 679-690.
ارجاع به مقاله
سیدانس. م., & مربآ. (1). قیمت‌گذاری آب در تولید گندم در منطقه قهاوند با استفاده از اقتصادسنجی فضایی. آب و توسعه پایدار, 5(2), 1-10. https://doi.org/10.22067/jwsd.v5i2.68047
نوع مقاله
آب، اقتصاد و مدیریت