با همکاری انجمن هیدرولیک ایران

بررسی مشارکت بهره‌‏برداران در مدیریت بهینه مصرف آب (مطالعه موردی: شبکه‌‏های آبیاری دشت قزوین)

نوع مقاله : مطالعه موردی

نویسنده

دانشگاه لرستان- مرکز آموزش جهاد کشاورزی اراک

چکیده
سازماندهی بهره‏ برداران و تولیدکنندگان دارای حقابه در تشکل‌های آب‏بران، یکی از راهبردهای اساسی بهره‌برداری آب می‌باشد. در این تحقیق انتقال مدیریت بهره‏‌برداری آب و نگهداری از تأسیسات آبی در دشت قزوین که دارای شبکه‌‏های آبیاری مدرن می‏‌باشد تجزیه و تحلیل شد. نقاط مثبت و منفی انتقال مدیریت، مشکلات و نارسایی‏‌های موجود در واگذاری، راهکارها و پیشنهادها به ‏صورت فنی و کارشناسی از طریق بازدید صحرایی و نظرسنجی از نمایندگان کشاورزان و کارشناسان کانون آب‌‏بران شناسایی و ارائه شده است. با توسعه مدیریت مشارکتی آبیاری در این شبکه نتایجی همچون: ساده‏‌سازی امور اداری و اجرایی، کاهش تصدّی‏‌گری دولت، صرفه‌‏جویی در وقت، اعمال مدیریت محلی، کاهش تلفات انتقال و توزیع آب و ایجاد اشتغال حاصل شد. مشکلاتی همچون نبود همگرایی بین نهادهای دولتی، وجود انحصار در بدنه برخی تشکل‏‌ها، عدم شفافیت در نحوه وصول آب‌‏بهاء، عدم ارتباط صحیح بین کشاورزان و کانون، عدم شفافیت و تعامل بین زارعین و سازمان‏های دولتی، نبود برخی ظرفیت‏‌های قانونی روشن و گویا، کافی نبودن اعتبار، عدم تعیین مشوق‌‏های لازم در کاهش هزینه‏‌های بهره‌‏برداران، عدم انجام امور ترویجی و آموزشی بررسی شد.

کلیدواژه‌ها


باقری، ه.، سروستانی، م.، کردانی، م.، ابراهیم، پ. و جهانفر، م. 1389. ضرورت ایجاد تشکل‏‌های آب‏بران و انتقال مدیریت آبیاری با رویکرد مشارکت بهره‌‏برداران. سومین سمینار ملی توسعه پایدار روش‏‌های آبیاری تحت‏‌فشار، کرج.
تبریزی‏دخت‏فرد، ا.، شمس، ع. و هوشمندان مقدم‏فرد، ز. 1395. عوامل موثر بر میزان رضایت بهره‌‏برداران از تشکل‏‌های آب‏بران در حوضه سد سهند هشترود. نشریه پژوهش آب در کشاورزی، 30(3): 31-43.
حیاتی، د. و نجفی‏‌قرقانی، ز. 1394. واکاوی سازه‌‏های موثر بر دیدگاه اعضای اتحادیه تشکل‌‏های آب‏بران درباره توسعه مسئولیت‏‌های تشکل (حوزه پایاب سد درودزن فارس). تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی، 46: 143-155.
حیدریان، س.ا. 1383. تحلیلی بر تجربه داخلی در انتقال مدیریت آبیاری.اولین همایش بررسی مشکلات شبکه‌‏های آبیاری و زهکشی، تهران.
صالحی، ص. و امام‏قلی، ل. 1391. بررسی تأثیر سرمایه اجتماعی بر رفتارهای زیست‏محیطی (مطالعه موردی: استان کردستان). مجله جامعه‏‌شناختی ایران،13(4): 90-115.
عربی، ع. و محبی، م. 1387. فرآیند ایجاد تشکل‏‌های آب‏‌بران و چالش‌‏های مربوطه در شبکه آبیاری و زهکشی دشت‏‌عباس. پنجمین کارگاه فنی مشارکت آب‏بران در مدیریت شبکه‌‏های آبیاری و زهکشی، کمیته ملی آبیاری و زهکشی ایران، شهر تهران.
غنیان، م.، برادران، م.، علی میرزایی، ع.، سلیمانی هارونی، خ. و پاشا سردار. ه. 1392. مدیریت مشارکتی منابع آب کشاورزی و مولفه‌‏های موثر بر آن. مجله پژوهش آب در کشاورزی، 27(2): 181-190.
فراهانی، ح.، عینالی، ج. و عبدلی، س. 1392. ارزیابی نقش سرمایه اجتماعی در توسعه نواحی روستایی (مطالعه موردی؛ دهستان مشهد میقان شهرستان اراک). نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، 13(29): 27-50.
قاسمی، ع. 1383. طرح انتقال مدیریت خدمات آبیاری. گزارش سازمان آب منطقه‌‏ای تهران.
قدرتی، م. و ضاهرپور، ج. 1388. ایجاد تشکل‏‌های آب‏‌بران آب زیرزمینی و نقش آن‏ها در مدیریت منابع آب. همایش ملی الگوهای توسعه پایدار در مدیریت آب. مشهد.
گل‏شیری اصفهانی، ز.، خادمی، خ.، صدیقی، ر. و تازه، م. 1388. تأثیر انسجام اجتماعی بر میزان مشارکت روستاییان (مطالعه موردی: بخش گندمان شهرستان بروجن). فصلنامه روستا و توسعه، 12(1): 147-167.
محسنی‏تبریزی، ع.، و آقامحسنی، م. 1388. بررسی نقش سرمایه اجتماعی در توسعه شهری. مورد پژوهی: شهر محلات. دو فصلنامه مدیریت شهری، 26: 147-161.
مرتضی‏نژاد، م.، یعقوبی، ج.، داغستانی، م. و ستوده‌نژاد، ع. 1391. بررسی عوامل موثر در انتقال امور بهره‌‏برداری از شبکه آبیاری دشت قزوین به تشکل‌‏های آب‌‏بران. اولین کنفرانس ملی راهکارهای دستیابی به توسعه پایدار. تهران.
صالحی، ن.، کوپاهی، م. و نظری، م. 1389. بررسی عملکرد مدیریت مشارکتی آبیاری در ایران "مطالعه موردی تجن". مجله اقتصاد و توسعه کشاورزی، 24(2): 205-216.
Aydogdu M., Karli B., Yenigun K and Aydogdu M. 2015. The farmers’ views and expectations to the water users associations; GAP-Harran plain sampling, turkey. Global Advanced Research Journal of Agricultural Science, 4(1): 33-41.
Huhe N., Chen J. and Tang M. 2015. Social trust and grassroots governance in rural China. Journal of Social Science Research, 53: 351–363.
Koutsou S. and Partalidou M. 2014.Young farmers’ social capital in Greece: Trust levels and collective actions. Journal of Rural Studies, 34: 204-211.
Maghsoudi T., Davodi H. and Momen Gharib M. 2012. Factor analysis of satisfaction in Water User Associations (WUAs) members in Iran.Annals of Biological Research. 3(6): 2688-2693.
Nummela O., Sulander T., Rahkonen O., Karisto A and Uutela A. 2008. Social participation, trust and self-rated health: A study among ageing people in urban, semi-urban and rural settings. Journal of Health & Place, 14: 243–253.
Omid M.H., Akbari M., Zarafshani K., Eskandari G.H. and Fami H.S. 2011. Factors influencing the success of water user associations in Iran: a case of Moqan, Tajan, and Varamin. Journal of Agricultural Science and Technology, 14(1): 27-36.
Prabhakaran S., Nair V. and Chandran S. 2014. Community participation in rural tourism: Towards a conceptual framework. Journal of Procedia - Social and Behavioral Sciences, 144: 290–295.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.
دوره 6، شماره 1 - شماره پیاپی 12
مدیریت سیلاب
شهریور 1398
صفحه 85-94

  • تاریخ دریافت 18 دی 1396
  • تاریخ پذیرش 11 اسفند 1397