با همکاری انجمن هیدرولیک ایران

مدیریت سیلاب شهری با هدف تأمین بخشی از آب مورد نیاز فضای سبز پردیس دانشگاه فردوسی مشهد

نوع مقاله : پژوهشی کاربردی

نویسندگان

گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

چکیده
گسترش شهرنشینی و افزایش سطوح غیرقابل نفوذ، باعث افزایش دبی اوج و حجم سیلاب‌ها در مناطق شهری شده است. بنابراین، مدیریت رواناب‌های سطحی در شهرها با استفاده از راهکارهای BMP/LID اهمیت زیادی پیدا کرده است. پژوهش حاضر به بررسی تاثیر حوضچه ذخیره در مدیریت رواناب برای حوضه‌های مسیل دلاوران، سرافرازان، چهارچشمه، آب و برق در محدوده پردیس دانشگاه فردوسی مشهد و تأمین بخشی از نیاز آبی فضای سبز این مکان پرداخته است. مدل بارش-رواناب SWMM برای شبیه‌سازی رواناب‌ استفاده شد و باتوجه ‏به عوامل تأثیرگذار در دبی اوج، فرآیند کالیبراسیون مدل انجام شد. به دلیل عدم وجود ایستگاه‌های هیدرومتری، بارش و دبی اوج برای ۱۸ رخداد بارش از مهر ۱۴۰۲ تا مهر ۱۴۰۳ اندازه‌گیری و مدل بر اساس ۱۳ رخداد اولیه واسنجی شد. در مرحله صحت‌سنجی، میانگین معیارهای ارزیابی برای پنج رخداد بعدی 2/5، 0/9 و 0/92 به‌دست آمد. همچنین، نتایج طراحی یک مخزن ذخیره سیلاب در محل پردیس دانشگاه فردوسی مشهد به ابعاد ۱۰×۴۰×۲۰۰ متر، نشان داد که این مخزن قادر است ۱۹۰ هزار متر مکعب از ۳۲۰ هزار متر مکعب آب مورد نیاز آبیاری فضای سبز پردیس دانشگاه فردوسی مشهد را در بازه زمانی مطالعاتی تأمین کند. احداث این مخزن باعث کاهش حداکثر ۳۸% دبی پیک سیلاب و کاهش ۱۰% حجم کل سیلاب خروجی سالانه از خروجی پردیس دانشگاه فردوسی مشهد و تأمین بیش از نیمی از آب مورد نیاز فضای سبز این پردیس خواهد شد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

امینی یزدی، مهدی، و فغفور مغربی، محمود. (1402). بررسی استفاده از حوضچه تاخیری بر شبکه جمع‌آوری آب‌های سطحی به‌وسیله شبیه‌سازی (مطالعه موردی: کال اقبال شرقی مشهد). مجله علمی سامانه‏های سطوح آبگیر باران،11(2)،1-16. http://jircsa.ir/article-1-454-fa.html
احمدی شرف، ابراهیم، و تجریشی، مسعود. (1393). جانمایی حوضچه‌های ذخیره با استفاده از مدل شبیه‌ساز SWMM و تصمیم‌گیری چندمعیاره مکانی  مجله آب و فاضلاب، 25(6)، 57-66.
بدیعی‏زاده، سامان، بهره‌مند، عبدالرضا، و دهقانی، امیراحمد. (1394). مدیریت سیلاب شهری از طریق شبیه سازی رواناب سطحی با استفاده از مدل SWMM در شهر گرگان، استان گستان. نشریه پژوهش‏های حفاظت آب و خاک،22 (4)، 155 تا 170. Dor: 20.1001.1.23222069.1394.22.4.9.7
پایگاه خبری تابناک. (1394). نگاه شما: باران سیل‌آسا در مشهد، کد خبر: 498437. تاریخ انتشار: 20/2/1394. https://www.tabnak.ir/fa/news
تاج بخش، محمد، و خداشناس، سعیدرضا. (1391). بازنگری شبکه زهکشی رواناب سطحی با استفاده از شبیه‏سازی و کاربرد حوضچه‏های تاخیری (مطالعه موردی: حوضه آبریز اقبال شرقی, مشهد). دانش آب و خاک (دانش کشاورزی)، 22(1)، 109-123.https://sid.ir/paper/147872/fa
جزائری، پریسا، فضل اولی، رامین، مسعودیان، محسن، و جواهری، نصراله. (1402). بررسی تأثیر روش‌های توسعه‌ی کم‌اثر بشکه‌ ذخیره آب باران و ترانشه نفوذ بر کاهش مقادیر دبی اوج سیلاب‌های شهری. نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران، 13(3).437-462. doi: 10.22125/iwe.2023.169909
شکوهی مهر، الهام، صالحی نیشابوری، سیدعلی اکبر، و یزدی، جعفر. (1398). ارزیابی استفاده از مخازن تعدیل سیلاب شهری در کاهش دبی اوج رواناب در بارش با تداوم‏های مختلف. هجدهمین کنفرانس هیدرولیک ایران. دانشگاه تهران، تهران ایران. https://civilica.com/doc/999057
قبادی، فاطمه. (1397). مدل‏سازی سیلاب شهری (مطالعه موردی: حوضه چهل بازه گلستان). پایان نامه دوره کارشناسی ارشد، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
مختارپور، اکبر، خداشناس، سعیدرضا، و داوری، کامران. (1397). بررسی تغییرات دبی سیلاب شهری با دو روش روسازی متخلخل و ترانشه نفوذ، (مطالعه موردی: منطقه 4 تهران). فصلنامه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران، 8 (4)، 18-29.
وفایی، مسعود، دستورانی، محمدتقی، و رستمی خلج، محمد. (1401). ارزیابی خطر سیلاب در پردیس دانشگاه فردوسی مشهد و ارائه سناریو‌های مدیریتی با استفاده از مدل HEC-RAS. مدل‏سازی و مدیریت آب و خاک، 3(3)، 239-225. doi: 10.22098/mmws.2022.11815.1173
Bhaskar, A, S., Hogan, D, M., & Archfield, S, A. (2016). Urban base flow with low impact development. Hydrological Processes, 30(18), 3156-3171. Doi: 10.1002/hyp.10808
Bhattacharya, N. (2010). Flood risk assessment in Barcelonnette, France. International Institute for Geo‑Information Science and Earth Observation (ITC), Enscheda, The Netherlands.
Chow, V.T., Maidment, D.R., & Mays, L.W. (1988). Applied Hydrology. McGraw‑Hill, New York.
Jiang, L. E. I., Chen, Y. A. N. G. B. O., & Wang, H. U. A. N. Y. U. (2015). Urban flood simulation based on the SWMM model. Proceedings of the International Association of Hydrological Sciences, 368, 186-191. Doi; 10.5194/piahs-368-186-2015
Jang, S., Cho, M., Yoon, J., Yoon, Y., Kim, S., Kim, G., Kim, L., & Aksoy, H. (2007). Using SWMM as a tool for hydrologic impact assessment. Desalination, 212(1), 344-356. Doi: 10.1016/j.desal.2007.05.005
Jia, H., Lu, Y., Yu, S., & Chen, Y.  (2002). Planning of LID–BMPs for urban runoff control (The case of Beijing Olympic Village). Separation and Purification Technology, 2012. 84, 112-119. Doi: 10.1016/j.seppur.2011.04.026
Niazi, M., Nietch, C., Maghrebi, M., Jackson, N., Bennett, B. R., Tryby, M., & Massoudieh, A. (2017). Storm water management model: Performance review and gap analysis. Journal of Sustainable Water in the Built Environment, 3(2), 04017002. Doi: 10.1061/JSWBAY.0000817
Nash, J. E., & Sutcliffe, J. V. (1970). River flow forecasting through conceptual models part I—A discussion of principles. Journal of hydrology, 10(3), 282-290. Doi: 10.1016/0022‑1694(70)90255‑6
Rossman, L.A. (2015). Storm Water Management Model Users Manual Version 5.1. United States Environmental Protection Agency, EPA-600/R-14/413b
Swathi, V., Srinivasa Raju, K., & Singh, A. P. (2018). Application of Storm Water Management Model to an Urban Catchment. In V. Singh, S. Yadav & R. Yadava (Eds.), Hydrologic Modeling (Water Science and Technology Library, Vol. 81, pp. 175–184). Springer Singapore. DOI: 10.1007/978‑981-10-5801-1_13
Schmitt, T.G., Thomas, M., & Ettrich, N. (2004). Analysis and modeling of flooding in urban drainage systems. Journal of Hydrology, 299(3–4), 300–311. DOI: 10.1016/S0022-1694(04)00374-9
Bibi, T. (2022). Modeling urban stormwater management in the town of Dodola based on landuse and climate change using SWMM 5.1. Journal of Hydrology: Regional Studies, 44, 101267. DOI: 10.1016/j.ejrh.2022.101267
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.
دوره 12، شماره 3 - شماره پیاپی 37
امنیت غذا و بهره وری آب
پاییز 1404
صفحه 4-16

  • تاریخ دریافت 02 بهمن 1403
  • تاریخ بازنگری 13 فروردین 1404
  • تاریخ پذیرش 01 اردیبهشت 1404