با همکاری انجمن هیدرولیک ایران

نقش تسهیل‏گری اجتماعی در توانمندسازی جوامع محلی برای مشارکت در پروژه انتقال آب به دشت سیستان

نوع مقاله : پژوهشی کاربردی

نویسندگان

گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

10.22067/jwsd.v13i2.2604-1512
چکیده
طرح آبیاری 46 هزار هکتاری دشت سیستان در سال 1393 به‌عنوان یکی از مهمترین طرح‌‏های آب‌رسانی در کشور به‌صورت اجرایی آغاز شده است. تسهیلگران اجتماعی به عنوان افرادی توانمند، آگاه و آشنا به مسائل و روابط اجتماعی خاص در منطقه سیستان نقش مهمی در جلب مشارکت مردم در طرح داشتند. هدف از این پژوهش بررسی نقش تسهیل‌گری اجتماعی در توانمندسازی جوامع محلی برای مشارکت در طرح انتقال آب به دشت سیستان بود. پژوهش از نوع توصیفی ـ همبستگی و علّی ـ مقایسه‌‏ای است که به ‏صورت میدانی انجام شده است. جامعه آماری شامل کلیه کشاورزان مشمول طرح انتقال آب (56639=N) بودند که 381 نفر از آن‌ها با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای با انتساب متناسب انتخاب شدند. ابزار جمع‌آوری داده‌ها در این پژوهش، پرسشنامه‌ای بود که روایی آن توسط اساتید و متخصصان به تأیید رسید و پایایی با استفاده از محاسبه ضریب آلفای کرونباخ محقق شد. به منظور تجزیه و تحلیل داده‌‏ها از نرم‌‏افزار SPSS26 و از آزمون‌های آماری مرتبط استفاده شد. یافته‌ها نشان داد متغیر‌های اعتمادسازی، آگاهی‌بخشی، نهادسازی و جریان‌سازی، ویژگی‌های شخصیتی و روانشناختی و دانش و مهارت فنی با متغیر توانمندسازی مردم محلی رابطه معنی‌داری داشتند. همچنین یافته‌‎ها نشان داد بین متغیر توانمندسازی با مشارکت مردم در انجام طرح، رابطه مثبت و معنی‌داری وجود دارد. نتایح تحلیل علّی حاکی از آن بود که متغیر توانمندسازی بیشترین اثر علی کل بر روی متغیر مشارکت را دارد. متغیر‌های اعتمادسازی، نهادسازی و جریان‌سازی، دانش و مهارت فنی، ویژگی‌های شخصیتی و آگاهی‌بخشی در رتبه‌های بعدی قرار دارند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

پارسیانی، سارا، شریف‏زاده، محمدشریف، محبوبی، محمدرضا، عبداله‌زاده، غلامحسین و شریفی، مهنوش. (1400). نقش تسهیل‌گران در پیشبرد کارآفرینی زنان روستایی: دلالت‌هایی برای آموزش تسهیل‌گری، فصلنامه علمی پژوهش مدیریت آموزش کشاورزی، 13 (57)، 28-53. 
پورکند، شیوا، و معتمد، محمد کریم. (1390). نقش تسهیل‌گران زن در ایجاد گروه‌های مستقل زنان روستایی راهکاری در جهت توسعه پایدار روستایی، اولین کنفرانس بین‌المللی توسعه روستایی، تجارب و آینده‌نگری در توسعه محلی، زاهدان. https://civilica.com/doc/400169
خدابخشی، بهناز و خدابخشی، فرناز. (1385). انتقال بین حوضه‏ای آب، رویکردی پایدار در مدیریت منابع آب کشور، برنامه‌ریزی و مدیریت جامع منابع آب، دومین کنفرانس مدیریت منابع آب. https://civilica.com/doc/13431
سالارپور، ماشاالله، داورپناه، مجتبی، و زارع، قدسیه. (1400). بررسی عوامل مؤثر بر پذیرش فن‏آوری‌های نوین آبیاری در بین کشاورزان منطقه سیستان، آب و توسعه پایدار، 8 (4)، 32-23. https://doi.org/10.22067/jwsd.v8i4.2107.1064
سواری، مسلم، و اسکندری‏دامنه، حامد. (1398). نقش مدیریت مشارکتی در توانمندسازی جوامع محلی در مقابله با خشکسالی در جنوب استان کرمان، فصلنامه برنامه‌ریزی و آمایش فضا، 23(2)، 171-123. Doi:20.1001.1.16059689.1398.23.2.5.8
شرکت سهامی آب منطقه‏ای استان سیستان و بلوچستان (1400). آمارنامه آب استان سیستان و بلوچستان، دفتر آمار و فناوری اطلاعات. زاهدان، سیستان و بلوچستان.
ظفری، مجید. (1399). نقش گروه‌های تسهیل‌گر اجتماعی در توسعه شهر رشت. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه پیام نور، رشت، ایران.  https://iranlibs.ir/dl/search/default.aspx?Term=161736&Field=0&DTC=34
قائدی، سعید، افراسیاب، پیمان، لیاقت، عبدالمجید، و خمری، عیسی. (1394). استفاده تلفیقی از آب شور و غیر شور در کشت سورگوم و آفتابگردان در دشت سیستان. نشریه تحقیقات آب و خاک ایران (علوم کشاورزی ایران). 2، 182-173. https://journals.ut.ac.ir/article_55923_0.html
کلانتری، خلیل. (1395). پردازش و تحلیل داده‌ها در تحقیقات اجتماعی-اقتصادی. انتشارات فرهنگ صبا. تهران.
محدث‏حسینی، سیداحمد. (1394). نقش تسهیل گری در مشارکت روستاییان جهت پروژه‏‏ها آبخیزداری (ابعاد اقتصادی اجتماعی). چهارمین همایش ملی سامانه‏های سطوح آبگیر باران، مشهد. https://sid.ir/paper/868877/fa
محمدی‌دینایی، منصور، مولایی، یوسف، و بنی‌حبیب، محمدابراهیم. (1401). جایگاه اصل مشارکت عمومی در مدیریت منابع آب از منظر حقوق داخلی و حقوق بین‌الملل آب. مجله پایداری، توسعه و محیطزیست،3 (3)،27-15. Doi:20.1001.1.24233846.1401.3.3.2.4
نوری‌پور، مهدی، و نوری، مرتضی. (1392). تحلیل نقش سرمایه اجتماعی در مشارکت حاملان آب در شبکه‌ آبیاری و زهکشی دشت لیشتر، مجله علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران. 8 (1)، 70-50. https://civilica.com/doc/1534232
هاشمی، سیدمختار.  .(1401)حکمرانی محلی آب در ایران: پیامدها و توصیه های سیاستی. فصلنامه آب و توسعه پایدار، 9(1)، 135-144.
همایون‌نژاد، ایمان، امیریان، پریا، و پیری، عیسی. (1395). ارزیابی کیفیت آب مخازن چاه‌نیمه زابل از نقطه نظر شرب و کشاورزی (با تکیه بر نمودار‌های شولر و ویلکوکس). علوم و تکنولوژی محیط‏زیست، 18، 1-12. https://www.magiran.com/p1596588
‏Aniah, Ph., Katherine, M., & Ayemobilla, J. (2019). Smallholder farmers' livelihood adaptation to climate variability and ecological changes in the savanna agro -ecological zone of Ghana. Heliyon, 5(4), 145. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2019.e01492
Cristóvão, A., Koutsouris, A., & Kügler, M. (2012). Extension systems and change facilitation for agricultural and rural development. In: farming systems research into the 21st century: the new dynamic, Springer, Dordrecht.‏ 201-227. DOI: 10.1007/978-94-007-4503-2_10
Ejaz Ali Khan, R., Rehman, H. & Abrar-ul-Haq, M. (2015). Determinants of Rural Household Poverty: The Role of Household Socioeconomic Empowerment, American-Eurasian Journal of Agricultural and Environmental Sciences, 15 (1), 93-98. DOI: 10.5829/idosi.aejaes.2015.15.1.1050
Powlen, K., A., & Jones, K. W. (2019). Identifying the deter minants of and barriers to landowner participation in reforestation in Costa Rica. Land use policy, 84, 216-225. DOI: 10.1016/j.landusepol.2019.02.021
When, U. & Almomani, A. (219). Incentives and barriers for participation in community-based environmental monitoring and information systems: A critical analysis and integration of the literature. Environmental Science & Policy, 101, 341-357. DOI: 10.1016/j.envsci.2019.09.002.
 
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 25 شهریور 1405

  • تاریخ دریافت 26 فروردین 1405
  • تاریخ بازنگری 24 خرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 28 تیر 1405