با همکاری انجمن هیدرولیک ایران
کلیدواژه‌ها = عوامل اقتصادی
آب، اکوسیستم و محیط‌زیست

مروری بر طرح‏‌های انتقال آب بین حوضه‌‏ای در جهان و تأثیر آن بر عوامل محیط‏زیستی، اقتصادی و اجتماعی

دوره 9، شماره 2، تابستان 1401، صفحه 57-68

https://doi.org/10.22067/jwsd.v9i2.2202.1121

مریم تیموری یگانه

چکیده توزیع غیریکنواخت مکانی و زمانی آب، عدم تعادل بین عرضه و تقاضای آب (به‏‌ویژه افزایش تقاضای آب به دلیل محدودیت منابع آب) و تلفات بالای آب در سیستم‌های آبی شهری و کشاورزی، مدیریت منابع آب در مقیاس بزرگ را پیچیده کرده است. بنابراین کنترل و استفاده صحیح از منابع آبی موجود ضروری است. انتقال آب بین حوضه‌‏ای نمونه‏‌ای از راه‌حل‏‌های مورد استفاده برای رفع کمبود آب به ویژه در بخش آب شرب در مناطق و کشورهای خشک است. ازاین‏‌رو چالش‌‏های مختلفی را به‌‏منظور مدیریت پایدار حوضه‌‏ها به وجود آورده است. در پژوهش حاضر با بررسی مشخصات 4 پروژه انتقال آب بین حوضه‌‏ای در سطح بین‌‏المللی، به‌‏منظور افزایش آگاهی درمورد اثرات محیط‌‏زیستی، اقتصادی و اجتماعی این طرح‌‏ها پرداخته شده است. نتایج بررسی‏‌ها نشان داد طرح‌‏های انتقال آب بین حوضه‌‏ای، مستقیماً مدیریت حوضه مبدأ و مقصد را تحت تأثیر قرار می‌‏دهد و اگرچه در کوتاه‏‌مدت موجب کاهش مشکلات کم‏‌آبی در حوضه مقصد خواهد شد، اما در بلندمدت باعث تضعیف شرایط محیط‏زیستی، اقتصادی و اجتماعی در یکی از دو حوضه می‏‌شود. این مسئله خصوصاً در کشورهای خشک و نیمه‏‌خشک که طرح‌‏های انتقال آب از حوضه مبدأ با هدف تأمین آب شرب، کشاورزی و صنعت صورت می‏گیرد مشهودتر خواهد بود. به‏این منظور در اجرای طرح‏‌های انتقال آب بین حوضه‏‌ای لازم است معیارهای یونسکو اعمال شود.

بررسی عوامل مؤثر بر پذیرش فناوری‌های نوین آبیاری در بین کشاورزان منطقۀ سیستان

دوره 8، شماره 4، زمستان 1400، صفحه 23-32

https://doi.org/10.22067/jwsd.v8i4.2107.1064

ماشاا.. سالار پور، مجتبی داورپناه، قدسیه زارع

چکیده بهره‌گیری از فناوری‌های نوین آبیاری راهکاری است که در خدمت کشاورزان برای مدیریت ریسک تولید (عملکـرد) از طریق ذخیره و تخصیص بهینه منـابع قـرار دارد. این پژوهش باهدف پیش‌بینی عوامل مؤثر بر پذیرش فناوری‌های نوین آبیاری در بین کشاورزان منطقه سیستان با استفاده از مدل لاجیت صورت پذیرفته است. نمونه‌گیری در این مطالعه به روش خوشه‌ای تصادفی بوده که تعداد 100 کشاورز از بین روستاهایی که در آنها طرح آبیاری تحت فشار اجرا گردیده، انتخاب شدند. داده‌های موردنیاز با استفاده از پرسش‌نامه از کشاورزان در سال زراعی 99-۱۳98 گردآوری و توسط نرم افزار SPSS24 و بکارگیری مدل لاجیت مورد تجزیه‌ و تحلیل قرار گرفتند. نتایج حاصل از رگرسیون لاجیت نشان داد سن، تحصیلات، مالکیت، سطح زیرکشت و درآمد بین 71 تا 6/94 درصد از تغییرات متغیر پذیرش و عدم‌پذیرش آبیاری تحت‌فشار را تبیین می‌کنند و عوامل اجتماعی و اقتصادی توانسته‌اند بین 69 تا 92 درصد از تغییرات پذیرش فناوری را تبیین نمایند؛ که از این‌ بین تنها عوامل اقتصادی از قبیل پایین بودن نرخ بهره تسهیلات بانکی، کافی بودن مقدار تسهیلات بانکی، توان سرمایه‌گذاری کشاورز و ... تأثیر معنی‌داری (0/05≥ P) بر پذیرش فناوری آبیاری تحت‌فشار توسط کشاورزان داشتند. لذا می‌بایست سازوکارهای مناسب جهت رفع این‌ محدودیت‌ها با توجه به شرایط کشاورزان مهیا گردد و با استفاده از آموزش‌های علمی و عملی کشاورزان را جهت پذیرش این تکنولوژی ترغیب نمود، از طرفی با توجه به اقلیم گرم و خشک منطقه می‌بایست گیاهان زراعی و باغی مناسب با این روش آبیاری تحت فشار و سازگار با محیط که از لحاظ اقتصادی نیز دارای کارایی و عملکرد بالاتری هستند به کشاورزان معرفی گردد.