با همکاری انجمن هیدرولیک ایران

بررسی تأثیر رفتار مصرف آب، بر رفتار شهروند محیط‏زیستی و ارتباط با طبیعت در سوادآموزان

نوع مقاله : مطالعه موردی

نویسندگان

گروه علوم تربیتی، واحد بجنورد، دانشگاه آزاد اسلامی، بجنورد، ایران

چکیده
در این پژوهش، تأثیر آموزش رفتار مصرف آب بر رفتار شهروند محیط‏زیستی و ارتباط با طبیعت سوادآموزان بزرگسال بررسی شده است. همچنین به روش شبه آزمایشی و به‏ صورت پیش آزمون و پس آزمون با دو گروه آزمایش و گواه انجام شد. جامعه مورد مطالعه کلیه سوادآموزان نهضت سوادآموزی شهرستان بجنورد به تعداد 1978 نفر بود و از کسانی که نمره پیش آزمون آنها کمتر از حد میانگین در پرسشنامه‏ها بود، 30 نفر در گروه آزمایش و 30 نفر در گروه به شیوه گمارش تصادفی جایگزین شدند و دوره آموزش با گروه آزمایش در 15جلسه 1 ساعته انجام شد. از هر دو گروه کنترل و آزمایش، قبل و بعد آموزش، پیش و پس‌آزمون گرفته شد. روایی صوری و محتوایی پرسشنامه‏ها توسط اساتید و خبرگان تأیید شد و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ به‏ترتیب 0.83، 0.87 و 0.72 برآورد شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از آزمون کالموگروف، لون (همگنی واریانس ها)، کوواریانس و تحلیل عاملی به کمک نرم‌افزار spss نسخه 24 انجام ‌شد. یافته‌‏ها نشان داد آموزش رفتار مصرف آب بر رفتار شهروند محیط‏زیستی و ارتباط با طبیعت سوادآموزان تأثیر مستقیم و معنادار داشت. یافته‌های فرعی نیز نشان داد که آموزش رفتار مصرف آب بر رفتار شهروند محیط‏زیستی و ارتباط با طبیعت سوادآموزان تأثیر مستقیم و معنادار دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

آزادخانی، پ.، سادات‌نژاد، م. و شرفخانی، ج. 1397. بررسی نقش آموزش‏‌های زیست‏ محیطی در رفتارهای حفاظت از محیط‏‌زیست در بین دانش‌‏آموزان دخترانه شهر ایلام. فصلنامه انسان و محیط‌‏زیست، 16(1): 153-139.
آل شفیعی فومنی، س.ی. 1388. آب و چالش‌های آن. رشد آموزش جغرافیا، 86،23(3): 12-9.
اسمعیلی، ف، کریمی، ی. و یاسمی، ف. 1388. مدیریت ریسک یا مدیریت بحران خشکسالی مطالعه موردی (جامعه عشایری استان ایلام). دومین همایش ملی اثرات خشکسالی و راهکارهای مدیریت آن. مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان، اصفهان، ایران.
احمدیان، د. و حقیقتیان، م. 1395. تحلیل جامعه شناختی نقش عوامل فرهنگی بر رفتارهای زیست محیطی شهری مورد مطالعه (شهروندان شهر کرمانشاه). مطالعات جامعه‌شناسی، 6(18): 75-51.
بدری گرگری، ر، عباس زاده، م، نصیری، ف، حسینی اصل، م. و علیزاده اقدم، ف. 1390. بررسی تحلیل عاملی تأییدی و همسانی درونی مقیاس ارتباط و پیوستگی با طبیعت در دانشجویان (مقیاسی در حوزه‌ی جامعه‌شناسی و روان‌شناسی محیط‌زیست). جامعه‌شناسی کاربردی، 22(4): 34-19.
برک‌پور، ن. و جهان سیر خرارودی، ف. 1393. شناسایی و تحلیل زمینه‌های شکل‌‏دهنده رفتار زیست‌‏محیطی شهروندان شهر قزوین. پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد رشته برنامه‌‏ریزی شهری، دانشکده معماری و شهر سازی دانشگاه هنر.
جلیلی، ت. و احمدی بافنده، ف. ۱۳۹۴. روان‌شناسی محیطی و چگونگی رفتار انسان در فضای انسان ساخت. دومین کنفرانس بین‏‌المللی و سومین همایش ملی کاربرد فناوری‌های نوین در علوم مهندسی. دانشگاه تربت حیدریه، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
حسنی، ن، یداللهی، پ. و مرتضوی، ع.ا. 1396. بررسی عوامل مؤثر بر نگرش کشاورزان نسبت به فعالیت‌های مدیریتی منابع آب آنها در دشت همدان-بهار. فصلنامه مهندسی آب، 10(34): 10-1.
خلفی، ع.ا و شیری، ق. 1394. بررسی الگوی رفتار مصرفی مصرف کنندگان آب خانگی با رویکرد بخش بندی مصرف کنندگان. پایان نامه کارشناسی ارشد رشته مدیریت بازرگانی. دانشکده ادبیات و علوم انسانی.
دهداری، ط. و دهداری، ل. 1395. سازه های تئوری رفتار برنامه‌ریزی شده و صرفه جویی در مصرف آب. مجله آب و فاضلاب، 28(6): 38-30.
دهقان، ح. و پور رضا کریم سرا، ن. 1395. عوامل مؤثر بر سرانه مصرف آب خانواده های تهرانی. 5(19): 268-245.
رحیمی فیض آباد، ف، یزدان پناه، م، فروزانی، م، محمدزاده، س. و برتون، ر. (1395). تبیین رفتار حفاظت از آب کشاورزان با استفاده از تئوری توسعه یافته رفتار برنامه ریزی شده. نشریه علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، 12(2): 17-1.
رزاقی، ا. 1388. نظریه‌های ارتباطات اجتماعی. آسیم، چاپ دوم، تهران.
رستگار، ا. و حیدری ارجلو، آ. 1394. بررسی رابطه ادراک از رهبری اصیل و رفتار شهروند زیست‌‏محیطی باتوجه‏به نقش واسطه‌‏ای توانمندسازی روان‌شناختی در میان کارکنان نیروگاه اتمی بوشهر. پایان نامه کارشناسی ارشد آموزش محیط‏زیست. دانشگاه پیام نور مرکز شیراز.
رشیدی، س. و رضوانی، م. ۱۳۹۲. بررسی کارآیی جلسات آموزش حضوری در بهبود دانش و رفتارهای مصرف انرژی در زنان(مطالعه موردی:شهرستان رامهرمز). سومین کنفرانس برنامه ریزی و مدیریت محیط زیست. دانشگاه تهران، تهران، ایران.
رفیع زاده، ف. 1394. بحران آب در جهان. ضمیمه اقتصادی شرق، 226- 283
رودی فهیمی، ف.، لیزکریل، راجرمارک دوسوزا و غلامی، غ. 1385. جمعیت وکمبود منابع آب در خاورمیانه وشمال آفریقا. فصلنامه جمعیت. شماره 55 و56.
زاهدی نیا، ش.، شهبازی، ا. و ویسی، ه. 1393. سواد آب شالوده مدیریت بهینه آب در ایران. اولین همایش ملی آب، انسان و زمین. شرکت توسعه سازان گردشگری اصفهان، اصفهان، ایران.
سلیمان پور عمران، م.، یارمحمدیان، م.ح و کشتی آرای، ن. 1392. آموزش زیست‌‌محیطی و جایگاه آن در برنامه درسی دوره متوسطه نظام آموزشی. پژوهشنامه تربیتی دانشگاه آزاد اسلامی واحد بجنورد، 8(34): 20-1.
شبیری، س.م و عبداللهی، س. 1388. نظریه‌ها و کاربردهای آموزش محیط‏زیست. دانشگاه پیام نور، تهران.
صالحی، ص. 1389الف. نگرش جدید نسبت به محیط‌زیست و مصرف انرژی. فصلنامه‌ی انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، 6(20): 216-198.
صالحی، ص. 1389ب. رفتارهای زیست‌‏محیطی، دانش زیست محیطی و تحصیلات. علوم تربیتی دانشگاه شهید چمران اهواز، 3: 201-220.
عقیلی، س.م، خوشفر، غ و صالحی مقدم، ص. 1388. سرمایه‌ی اجتماعی و رفتارهای زیست محیطی مسئولانه در شمال ایران. مجله علوم کشاورزی و منابع طبیعی، 16(1 الف): 16-1.
کارشکی، ح. و محمودی، ح. 1396. تبیین علل بی‌انگیزگی بی‌سوادان برای شرکت در کلاس‌های سوادآموزی در منطقه زیرکوه: تجربه زیسته بی‌سوادان و آموزشیاران. پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد روان‌شناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی دانشگاه فردوسی مشهد.
کلانتری، ا. و سعیدی پور، ب. 1395. بررسی تأثیر آموزش محیط زیست مبتنی بر تئوری ارتباط گرایی بر میزان یادگیری و ارتباط با طبیعت دانش آموزان پایه ششم ابتدایی. آموزش محیط زیست و توسعه پایدار، 4(3): 11-5.
گرانمایه پور، ع. و بیگدلی نژاد، م. 1392. بررسی نقش آموزشی رسانه ملی در اصلاح الگوی مصرف آب در بین شهروندان تهرانی. فصلنامه فرهنگ ارتباطات، 3(9): 195-220.
مکنزی مور، دوج، آرلی، نانسی، وسلی شولتز، پی، کاتلرفیلیپ. 2012. بازاریابی اجتماعی برای حفاظت از محیط‏زیست. مترجمان حیدرزاده، ک. و سلطانی، ح. 1392، انتشارات سیته، تهران.
ملکی، ا. و کریمی، ل. 1389. بررسی عوامل جامعه شناختی مؤثر بر رفتار زیست محیطی. پایان نامه کارشناسی ارشد جامعه شناسی. دانشگاه پیام نور واحد تهران.
ملکی، ا.، صالحی، ص. و کریمی، ل. 1393. بررسی رابطه پارادایم نوین اکولوژیکی و رفتار مصرف آب. مجله آب و فاضلاب، 25(1): 122- 129.
نظری توکلی، س. 1391. اخلاق زیستی و تبیین بایستگی‌های حفاظت و بهره وری از منابع آب در راستای آموزه‌های فقه محیط زیست. فصلنامه اخلاق زیستی، 2(3): 78-100.
یوسفی، ح. و مؤمنی، م. 1395. برنامه‌ریزی توافقی به منظور اولویت‌بندی راهکارهای ارتقای سطح آموزش جهت افزایش مشارکت عمومی در زمینه‌ توسعه پایدار و حفاظت از منابع آب زیرزمینی. فصلنامه آموزش محیط زیست و توسعه پایدار، 5(1): 57-77.
Adams E. A. 2014. Behavioral Attitudes towards Water Conservation and Re-use among the United States Public, Resources and Environment. Scientific & Academic Publishing, 4(3): 162-167.
Ajzen I. 1991. The theory of planned behavior. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50(2):179-211.
Arnell N.W., van Vuuren D.P. And Isaac, M. 2011. The implications of climate policy for theimpacts of climate change on global water resources. Glob Environ Change, 21(2):592–603.
Berkowitz Alan. R., Ford Mary. E., Brewer Carol. A. 2005. Environmental Education and Advocacy: Changing Perspectives of Ecology andEducation, Chapter 11 (Aframework for integrating ecological literacy, civics literacy,and environmental citizenship in environmental education), Cambridge University Press,227-266.
Boiral O., Talbot D. and Paille P. 2013. A Model of Organizational Citizenship Behavior for the Environment. Journal Business Strategy and the Environment, 24: 532- 550.
Capra F. 2009. hidden links integrated range of biological and social sustainability of life science. translated by Akbari Hariri, M. Tehran: Ney Publications.
Evans A. and Varma S. 2009. Practicalities of participation in urban IWRM: perspectives of wastewater management in two cities in Sri Lanka and Bangladesh. Natural Resources Forum: 33(1):19–28.
Foster S. and Ait-Kadi M. 2012. Integrated water resources management (IWRM): how doesgroundwater fit in? . Hydrogeol Journal, 20(3): 415–418.
Flick U. 2008. Anintroduction to qualitative research, Translated by Hadi Jalili, 2AndEd., Ney Pub. Tehran (In Persian).
Fu H and Liu X. 2017. A Study on the Impact of Environmental Education on Individuals’ Behaviors Concerning Recycled Water Reuse. EURASIA Journal. Math., Sci Tech, 13(10): 6715–6724.
Fan L., Wang F., Liu G ., Yang X. and Qin W. 2014. Public Perception of Water Consumption and Its Effects on Water Conservation Behavior. Journal water, 6: 1771-1784.
Grafton R.Q., Ward M.B., To H., Kompas T. 2011. Determinants of residential water consumption: Evidence and analysis from a 10‐country household survey. Water Resources Research, 47(8).
Horlemann L. and L. Dombrowsky. 2012. Institutionalizing IWRM in developing and transition countries-The case of Mongolia. Environ Earth Sci. 65(5).
Halkos G. and Gkargkavouzi A and Matsiori S. 2018. Teachers’ environmental knowledge and pro-environmental behavior: An application of CNS and EID scales.
Kollmuss A. and Agyeman J. 2002. Mind the Gap: Why do people actenvironmentally and what are the barriers to pro-environmental behavior?. Environmental Education Research, 8(3): 239-260.
Kim S., Choi S., Koo J., Choi S, Hyun I. 2007. Trend analysis of domestic water consumption depending upon social, cultural, economic parameters. Water Science and Technology: Water Supply. 7(5-6): 61-68.
Geng L., Xu J., Ye L., Zhou W. and Zhou K. 2015. Connections with Nature and Environmental Behaviors. 10.1371/journal .pone .0127247T, PMC4436134.
Lieflander A. K. 2014. Effectiveness of environmental educationon water: connectedness to nature, environmental attitudes and environmental knowledge. Environmental Education Research, DOI: 10.1080/13504622.2014.927831.
Miranda J.D., Armas C., Padilla F.M. and Pugnaire FI. 2010. Climatic change and rainfall patterns: effect on semi-arid plant communities of the Iberian Southeast. Journal of Arid Environments, 75(12): 1302–1309.
Nisbet E.K., Zelenski J.M., Murphy S.A. 2009. The nature relatedness scale: Linking individuals’ connection with nature to environmental concern and behavior. Environment & Behavior, 41(5): 715-740.
Quimbita G. and Pavel M. 2005. Assessing OnEnvironmental Attitude Development Model: Factorthe Influencing Environmental Attitude of College Student. www. Sobiad.org
Sutton P.W. (2007). The Environmnet: A sociological introduction, Polity Press,UK.
Sammel, A. and McMartin, D. 2014. Teaching and Knowing beyond the Water Cycle: What Does It Mean to Be Water Literate?. Creative Education, 5: 835-848.
Silva R.L.F. et al. 2018. Teacher Training in Environmental Education and Its Relation with the Sustainability Culture in Two Undergraduate Degrees at USP. In: Leal Filho W., Frankenberger F., Iglecias P., Mülfarth R. (eds) Towards Green Campus Operations. World Sustainability Series.
Steg L. and Vlek C. 2009. Encouraging pro-environmental behaviour: An integrative review and research agenda. Journal of Environmental Psychology, 29(3): 309-317.
Schultz P. W. 2000. Empathizing with nature: the effects of perspective taking on concern for environmental issues. Journal of Social Issues, 56: 391–406.
Trenberth K. E., and Fasullo J.T. 2013. An apparent hiatus in global warming?. Earth’s Future, 1: 19–32,
Willis R.M., Stewart, R.A., Panuwatwanich K, .Williams P.R., Hollingsworth, A.L. 2009. Quantifying theinfluence of environmental and water conservation attitudes on household end use water consumption. Journal of environmental management.PP 102-123
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.
دوره 7، شماره 3 - شماره پیاپی 17
بیلان و اهمیت آن
پاییز 1399
صفحه 25-36

  • تاریخ دریافت 28 اسفند 1398
  • تاریخ بازنگری 15 اردیبهشت 1399
  • تاریخ پذیرش 16 اردیبهشت 1399