نوع مقاله : مطالعه موردی
نویسندگان
1 دانشآموخته کارشناسیارشد سنجش از دور، گروه جغرافیا، دانشگاه یزد، یزد، ایران.
2 استادیار ارشد سنجش از دور، گروه جغرافیا، دانشگاه یزد، یزد، ایران.
3 استاد آب و هواشناسی و استادیار ژئومورفولوژی، گروه جغرافیا، دانشگاه یزد، یزد، ایران.
4 استادیار ژئومورفولوژی، گروه جغرافیا، دانشگاه یزد، یزد، ایران.
چکیده
دسترسی به منابع آب و کمبود آن یکی از مهمترین مسائل جهان امروزی است که بعضی از کشورها با آن مواجه هستند. استان کابل در کشور افغانستان در دو دهه اخیر شاهد کاهش منابع آبی تحت تاثیر عوامل طبیعی و انسانی است. هدف این پژوهش، استفاده از دادههای ماهوارهای و تکنیکهای سنجش از دور برای بررسی تغییرات منابع آب سطحی و زیرزمینی در این استان است. به این منظور از دادهها و محصولات ماهوارهای موجود در سامانه گوگل ارث انجین در بازه زمانی 2000 تا 2022 و دادههای اقلیمی ایستگاههای زمینی در بازه زمانی 2006 تا 2021 استفاده شده است. این دادهها عبارتند از: دادههای تبخیر-تعرق، شاخص پوشش گیاهی (EVI)، محصول جهانی پهنههای آب سطحی، داده ماهواره ثقلسنجی (GRACE)، تصاویر شبانه ماهواره OLS، تصویر ماهواره سنتینل 2، تصویر ماهواره لندست 7، دادههای دما، رطوبت و بارندگی. روند تغییرات دادههای مورد استفاده از طریق آزمون من-کندال مورد تحلیل قرار گرفت و سطح معنیداری این دادهها بررسی شد. روش طبقهبندی نظارت شده بر روی تصاویر لندست سال 2002 و سنتینل سال 2022 برای محاسبه مساحت پوشش گیاهی، پهنه آبی، مناطق مسکونی و اراضی بایر استفاده شد. نتایج بهدست آمده نشان داد در اکثر ماههای سال روند سطح آب زیرزمینی در سطح 95 درصد معنیداری و کاهشی است و کاهش روند تغییرات مساحت پهنههای آب سطحی استان کابل، تحت تاثیر عوامل طبیعی و انسانی است. از جمله این عوامل کاهش میزان بارندگی، افزایش دما، افزایش تبخیر-تعرق، افزایش مساحت پوشش گیاهی و توسعه کالبدی شهر کابل و افزایش جمعیت بهرهبردار از منابع آب میباشد.
کلیدواژهها
موضوعات
ابراهیمی خوسفی، محسن. (1401). تحلیل تغییرات مساحت تالابهای هامون و سایر پهنههای آبی منطقه سیستان با استفاده از تصاویر ماهوارهای. مجله جغرافیا و توسعه، 71، 134-113. Doi: 10.22111/GDIJ.2023.7598
اداره ملی احصائیه افغانستان. (1400). گزارش سرشماری نفوس در سال 1400. کابل، افغانستان.
اداره ملی ارگانهای محلی افغانستان. (1396). گزارش معرفی ولایت کابل در سال 1396. کابل، افغانستان.
افضلی، آتیکه. و شاهدی، کاکا. (1393). بررسی روند تغییرات کمی و کیفی آب زیرزمینی دشت آمل-بابل. پژوهشنامه مدیریت حوضه آبخیز. 5(10)، 144-156. URL: http://jwmr.sanru.ac.ir/article-1-419-fa.html
سعیدی، فهیمه. (1400). بررسی امکان استخراج فاکتورهای فیزیکی-فضایی مبتنی بر تصویر برای تشخیص مناطق محروم و بهرهمند. پایاننامه تحصیلی دوره کارشناسی ارشد، دانشگاه یزد، یزد، ایران.
عظیمی، محمدعظیم. (1391الف). درآمدی بر جغرافیای طبیعی افغانستان. جلد اول. انتشارات خراسان. چاپ دوم. کابل، افغانستان.
عظیمی، محمد عظیم. (1391ب). جغرافیای انسانی افغانستان. جلد اول. انتشارات خراسان. چاپ اول. کابل، افغانستان.
عظیمی، سعید، اژدری مقدم، مهدی، و هاشمی منفرد، سید آرمان. (1396). ارزیابی پراکنش مکانی و ارتباط وقوع خشکسالی با کاهش کیفیت آبهای زیرزمینی بر پایه شاخصهای GRI در محیط GIS (مطالعه موردی: 609 دشت ایران). پژوهشهای اقلیمشناسی، (29)، 73-89. https://clima.irimo.ir/article_62692.html
عمادالدین، سمیه، شیدایی مجد، نسرین، و آرخی، صالح. (1399). بررسی تأثیر روند تغییرات کاربری اراضی روی افت تراز آب زیرزمینی (محدوده مطالعاتی: ماهیدشت کرمانشاه). مجله علمی پژوهشی مخاطرات طبیعی، 9(25)، 125-142. Doi: 10.22111/JNEH.2020.31698.1565
مسلمی، حمید، و درویشی، راحله. (1396). راهکارهای کاهش افت سطح آبهای زیرزمینی (مطالعه موردی: دشت لاور-استان هرمزگان). نشریه علمی ترویجی مدیریت اراضی، 5(2)، 135-125. https://doi.org/10.22092/lmj.2018.115868
Feyisa, G.L., Meilby, H., Fensholt, R., & Proud, S.R. (2014). Automated Water Extraction Index: A new technique for surface water mapping using Landsat imagery. Remote Sensing of Environment, 140, 23-35. https://doi.org/10.1016/j.rse.2013.08.029
Huete, A.R, Liu, H.Q, Batchily, K., & van Leeuwen, W. (1997). A comparison of vegetation indices over a global set of TM images for EOS-MODIS, Remote Sensing of Environment, 59(3), 440-451. https://doi.org/10.1016/S0034-4257(96)00112-5
Noori, K., & Nasimi, M. (2019). Kabul City Groundwater and Need for Artificial Recharge. 4th International Conference on Civil. Structural and Transportation Engineering (ICCSTE 19). Ottaw -Canada. DOI: 10.11159/iccste19.215
Pekel, J.-F., Cottam, A., Gorelick, N., & Belward, A.S. (2016). High-resolution mapping of global surface water and its long-term changes. Nature, 540, 418-422. https://doi.org/10.1038/nature20584
Rateb, A., Scanlon, B., Pool, D., Sun, A., Zhang, Z., Chen, J., Clark, B., Faunt, C., Haugh, C., Hill, M., Hobza, C., McGuire, V., Reitz, M., Schmied, H., Sutanudjaja, E., Swenson, S., Wiese, D., Xia, Y., & Zell, W. (2020). Comparison of Groundwater Storage Change from GRACE Satellite with Monitoring and Modeling of Major U.S Aquifers, American Geophysical Union. Water resources research, 56(12), 1-19. https://doi.org/10.1029/2020WR027556
Salmi, T., Maata, A, Anttila, Pia, Ruoho-A., & Tuija. (2002). Detecting Trends of Annual Values of Atmospheric Pollutants by the Mann-Kendall Test and Sen's Solpe Estimates the Excel Template Application MAKESENS. Publications on Air Quality. No 31. Finnish Meteorological Institute. Helsinki, Finland.
Tamiminia, H., Salehi, B., Mahdianpari, M., Quackenbush, L., Adeli, S., & Brisco, B. (2020). Google Earth Engine for geo-big data applications: A meta-analysis and systematic review. ISPRS Journal of Photogrammetry and Remote Sensing, 164, 152-170. DOI: 10.1016/j.isprsjprs.2020.04.001
Thomas, J. M. (2018). Groundwater Availability in the Kabul Basin, Afghanistan, Springer Nature Singapore. In book: Groundwater of South Asia. (pp.23-35). DOI: 10.1007/978-981-10-3889-1_2
ارسال نظر در مورد این مقاله