تعارض منافع نهادی چیست و چرا باید مدیریت شود؟

نوع مقاله : یادداشت تحلیلی

نویسنده

محسن فنودی

دکتری آب و هواشناسی، پژوهشکده آب و محیط‌زیست، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

10.22067/jwsd.2026.48838

چکیده

تعارض منافع نهادی، یکی از پیچیده‌ترین و در عین حال مغفول‌مانده‌ترین چالش‌های فراروی سازمان‌ها در عصر حاضر است. برخلاف تعارض منافع فردی که ناظر بر تداخل منافع شخصی کارکنان با وظایف حرفه‌ای آنان است، تعارض منافع نهادی زمانی رخ می‌دهد که منافع مالی یا غیرمالی خود سازمان به‌عنوان یک نهاد، با مأموریت اصلی، ارزش‌های بنیادین یا فرآیندهای تصمیم‌گیری آن در تعارض قرار می‌گیرد. این پدیده به‌دلیل ماهیت سیستمیک، اثرات تجمعی و دشواری در شناسایی، از تعارضات فردی خطرناک‌تر و مدیریت نا‌پذیرتر است. مقاله حاضر به تبیین ماهیت تعارض منافع نهادی، ابعاد و گونه‌های آن، پیامدهای ناشی از بی‌توجهی به آن، و در نهایت چارچوبی برای مدیریت مؤثر این پدیده می‌پردازد. استدلال اصلی مقاله این است که مدیریت تعارض منافع نهادی نه یک انتخاب، بلکه یک الزام راهبردی برای بقا و مشروعیت سازمان‌ها در عصر شفافیت و پاسخ‌گویی است.

کلیدواژه‌ها

تعارض منافع نهادی

مأموریت ذاتی سازمان

شفافیت

پاسخ‌گویی‎

موضوعات

• مدیریت آب و اقتصاد

---

مراجع

Thompson, D. F. (2009). The challenge of conflict of interest in medicine. Science and Engineering Ethics, 15(4), 449–455. https://doi.org/10.1007/s11948-009-9159-0

World Health Organization. (2016). Framework of engagement with non-State actors (FENSA). World Health Assembly Resolution WHA69.10, Annex, Paragraph 23. Geneva: WHO.

OECD. (2003). Managing Conflict of Interest in the Public Service: OECD Guidelines and Country Experiences, OECD Publishing, Paris, England. https://doi.org/10.1787/9789264107564-en