فصلنامه آب و توسعه پایدار

چکیده سرمقاله:
ارزیابی جایگاه امنیت آبی و امنیت غذایی در قانون برنامه هفتم توسعه 
حسین انصاری/ عضو هیئت تحریریه
 
یادداشت کوتاه:
امنیت غذایی در برنامه هفتم توسعه 
اسکندر زند/ استاد موسسه تحقیقات گیاه‌پزشکی کشور 
با همکاری علی اکبر باغستانی/ استادیار موسسه پژوهش‌های برنامه‌ریزی، اقتصادکشاورزی و توسعه روستایی

چکیده پرسش از امنیت، پرسشی بنیادین از پی‏ریزی بقاء و از زیست (ساختار-کارکرد- عملکرد سامانه‌‏های حیات) می‏‌باشد. آب و غذا برای حیات، استقلال و تعامل هر جامعه‏‌ای ضرورتی استراتژیک (زمینی-خاکی، گیاهی-دامی، اجتماعی-اقتصادی) است. بنابراین با پرسشی زیستی و اکولوژیک (جستجو بر پایه پیوند حوزه‏‌‏های طبیعی و اجتماعی) روبه‌‏رو هستیم. پیش‏‌فرض مقاله عبارت از گسست جغرافیایی و تاریخی (ناپیوندی زمانی-مکانی-فضایی) حاصل از اجرای برنامه و بودجه‏‌های توسعه در کشور است. از این‏رو، مسأله اصلی بر چالش چگونگی طرح پرسش از امنیت آبی و غذایی در برنامه هفتم استقرار دارد. به بیان دیگر، پرسش-چالش اصلی همانا چگونگی طراحی و اجرای امنیت آبی و غذایی در پیوند با فضای اجتماعی است. گسست تدریجی و مستمر جوامع از سرزمین و زمین از یک سو و جدایی کلان حوزه‌‏های علمی (علوم اجتماعی، فنی-مهندسی و علوم پزشکی و دام پزشکی) از سوی دیگر، مانع طرح صحیح مسأله در برنامه‏‌‏های توسعه شده است. شکاف میان حوزه‌‏های زیستی و اجتماعی تلاش‏‌های دانشی-عملیاتی آبی و غذایی را بی‏ثمر می‏‌سازد. برنامه هفتم به‏ عنوان اولین برنامه بهره‏مند از سند ملی آمایش سرزمین پس از انقلاب اسلامی، بهترین نقطه آغاز برای بازطراحی حرکت توسعه کشور بر مدار آمایش سرزمین به مثابه برنامه‌‏ریزی بیوفیزیکی سرزمین است. اتخاذ روش انتقادی متأثر از رویکرد اکولوژیک به برنامه‏‌نویسی و بودجه‌‏ریزی راهگشای تحلیل تغییرات زیستی با تأکید بر امنیت آبی و غذایی می‏‌باشد. به نظر می‏رسد در گام نخست، بازنگری مفهومی از طریق پیوندشناسی و همبست‏‌سازی نظیر همبست «فرهنگ-زیست‏‏بوم-فناوری» و ساخت جعبه ابزار مرکب بین رشته‌‏ای و فرارشته‏‌ای می‏تواند صورت‏‌بندی جدیدی از مسأله را آشکار سازد.

چکیده همواره مدیریت منابع آب نقش مهمی در ادامه زندگی انسان داشته است. هر کجا آب وجود داشته، آبادی هم شکل گرفته است. تحلیل قوانین، برنامه‌‏ها و سیاست‏گذاری‌ها و دستورالعمل‏‌ها در حوزه آب از موضوعاتی است که توجه زیادی را در میان صاحب‏‌نظران علوم انسانی به سمت خود جلب کرده است. هدف پژوهش حاضر تحلیل گفتمان اسناد بالادستی آب در بازه زمانی 1379-1388 است. جامعه آماری در این پژوهش شامل هشت سند از اسناد بالادستی آب است. روش پژوهش حاضر تحلیل گفتمان به روش لاکلاو و موفه است. یافته‌‏ها نشان داد گفتمان اصلی حاکم بر این دوره گفتمان حفاظتی و مشارکت-محور است که دالّ اصلی و نقطه ثقل این اسناد به حساب می‌‏آید. این گفتمان با غیریت‌سازی گفتمان دولتی و غیرمشارکتی در مقابل گفتمان خصوص‏ی‌‏سازی حفاظتی و مشارکت محور در این اسناد خود را نمایان می‏‌سازد. دال‌‏های اصلی و شناوری مثل گفتمان حمایت کیفی از طرح‌‏ها و برنامه‏‌ها در مقابل رشد کمی، گفتمان کاهش تصدی دولت و مشارکت مردم، گفتمان نگاه چند بعدی به مدیریت منابع آب، گفتمان واگذاری طرح‏‌ها به بخش خصوصی، گفتمان تغییر در مدیریت منابع و تمرکززدایی، گفتمان حفاظت محیط‏زیستی و گفتمان ارتقا فناوری و تولید دانش موید این گفتمان می‌‏باشند.

چکیده تدوین استراتژی‌‏های راهبردی در بخش کشاورزی با‏توجه‌‏به محدودیت‏‌های منابع آبی، می‌‏تواند امنیت غذایی کشور را تأمین و از نیاز غذایی کشور به خارج بکاهد. تولید آبزیان به‏‏‌عنوان یک منبع پروتئینی سالم و مغذی، می‌‏تواند نقش مهمی در اشتغال، تامین سلامت و امنیت غذایی پایدار جامعه بازی کند. در این راستا، استفاده از سامانه‌‏های نوین آبزی‌‏پروری که توان تولیدی بالا و مصرف آب کمتری دارند، می‌‏تواند در رسیدن به آبزی‌‏پروری پایدار بسیار مفید باشد. در این مقاله، ضمن بررسی وضعیت کنونی آبزی‌پروری در جهان، میزان تولیدات آبزی‌‏پروری در کشور ارائه خواهد شد. همچنین، به نقش و اهمیت آبزی‏‌پروری در رسیدن به امنیت غذایی پایدار خواهیم پرداخت. در پایان، علاوه ‏بر مرور تکالیف و عملکرد سازمان شیلات ایران در برنامه ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور، موانع تحقق اهداف برنامه‏‌های توسعه‌‏ای در زمینه آبزی‌‏پروری در ایران بحث خواهد شد.

چکیده امنیت آبی شامل استفاده پایدار و حفاظت از سامانه‏‌های آبی، حفاظت در برابر مخاطرات مرتبط با آب، توسعه پایدار منابع آب و حفاظت از عملکردها و خدمات آب برای انسان و محیط‌‏زیست است. جهت بررسی امنیت آبی در دهه‏‌های گذشته از مدل امنیت آبی WSIM-GLDAS و جهت بررسی آب ذخیره در دسترس از داده‏‏‌های ماهواره GRACE استفاده شد. سپس یک مدل همادی با استفاده از مدل‏‏‌های CMIP6 تولید و تغییرات آینده دما و تبخیر-تعرق پتانسیل (PET) در متوسط پهنه‌‏ای کشور تحت سناریو‏های SSP بررسی شد. نتایج نشان داد آب ذخیره در دسترس طی دو دهه گذشته در ایران روند کاهشی داشته است. برونداد مدل امنیت آبی نشان داد دوره بازگشت کمبود آب در کل کشور منفی است. پایین‏‌ترین مقدار با 10/1- در نیمه شرقی و مناطق مرکزی کشور دیده می‏‌شود که نشان‌دهنده امنیت آبی پایین در این مناطق است. پیش‌‏نگری‏‌های اقلیمی نشان از روند افزایشی قابل توجه دما (0/78 درجه سلسیوس/دهه تحت سناریو SSP5-8.5) و تبخیر-تعرق (153/5 میلی‏‌متر/دهه تحت سناریو SSP5-8.5) در کشور دارد. برای افزایش امنیت آبی نیاز به اتخاذ استراتژی‌های سازگاری مؤثری است که هدف از آن افزایش ظرفیت نگهداری آب در خاک (آب سبز) و کاهش فرسایش خاک به‏‌منظور افزایش کیفیت خاک و حفظ ظرفیت ذخیره‌سازی مخازن (آب آبی) است. بنابراین در برنامه‏‌های آینده کشور باید استراتژی‌های سازگاری با تغییر اقلیم و تأثیر آن بر توزیع مجدد آب از آب سبز به آب آبی و پیامدهای بلندمدت اجتماعی-اقتصادی تغییر اقلیم در نظر گرفته شود.

چکیده باتوجه‌‏به افزایش جمعیت، محدود بودن ظرفیت منابع آبی و تغییر اقلیم بروز خشکسالی اجتناب ناپذیر خواهد بود، این مهم سبب ایجاد حساسیت متخصصان توسعه درباره این منبع حیات بخش و تنظیم چهارچوب عرضه منابع آبی شده است. در این راستا بهره‌گیری شاخصی چند‌ بعدی در قالب پنج محور اصلی در برگیرنده منابع، دسترسی، مصرف، ظرفیت و محیط‏زیست، به‏‏‌منظور بررسی عوامل موثر در بحران آب کشاورزی ارزیابی دسترسی به منابع آب کشاورزی و همچنین بررسی کمبود آب در سطح فرامنطقه‌ای سودمند خواهد بود. بنابراین در این مقاله با هدف محاسبه شاخص فقر آب کشاورزی ابعاد مختلف موثر بر فقر آبی بررسی و سپس به تبیین شاخص‌های بحرانی در شهرستان‌های مورد مطالعه پرداخته شد. نتایج پژوهش نشان داد، شهرستان کبودراهنگ به دلیل ضعف در دو مولفه محیط‏زیست (مصرف زیاد سموم و کود و کیفیت پایین آب) و دسترسی (دسترسی کشاورز به آب و پتانسیل زمین) با فقر آب کشاورزی معادل 42/06 وضعیت بحرانی‌تری نسبت به سایر شهرستان‏‏‌ها دارد. شهرستان ملایر به دلیل دسترسی بهتر به منابع و کسب امتیاز بالاتر در مولفه محیط‏زیست از دیدگاه شاخص فقر آبی وضعیت مطلوب‌تری دارد. همچنین یافته‌ها نشان‌دهنده ضعف مدیریت مصرف منابع آب و پایین بودن ظرفیت انسانی و واقعی (توان کشاورز برای مدیریت کردن آب کشاورزی در سطح مزرعه) در شهرستان‌های مورد مطالعه است.

چکیده با کاهش منابع طبیعی آب‏‌شیرین، فعالیت کارخانه‌‏های آب‌‏شیرین‏‌کن در حال افزایش است. پساب این کارخانه‏‌ها بلافاصله به محیط دریا بازگردانده می‏‏‌شود. پساب تولیدی مواد شیمیایی و نمک بسیار زیادی دارد که در صورت تخلیه نامناسب باعث برهم زدن تعادل محیط‌‏زیست دریا می‏‌شود. استفاده از مدل‏‌های عددی برای بررسی روش‌‏های مختلف تخلیه، یکی از ارزان‌‏‏ترین روش‌‏ها است. در این تحقیق برای اولین بار به اعتبارسنجی نتایج مدل‏‌های VISJET ،CORJET و (RNG (k-ε برای تخلیه پساب چگال پرداخته می‏شود. برای این منظور نتایج شبیه‌‏سازی این مدل‌‏ها در محیط ساکن و پویا، با نتایج مطالعه‏‌های آزمایشگاهی مختلف مقایسه می‏‌شود. باتوجه‌‏به نتایج، مدل RNG سرعت محوری جت را به خوبی و با خطای ناچیزی در مقایسه با مدل‌‏های انتگرالی و آزمایشگاهی برآورد می‏‌کند. هر سه مدل اکثر پارامترهای مربوط به تخلیه پساب چگال را در مقایسه با مطالعه‌‏های آزمایشگاهی کمتر تخمین می‏زنند. مدل‏‌های CORJET و VISJET میزان رقیق‏‌سازی پساب را با خطای بالایی برآورد می‏‌کنند اما مدل RNG به دلیل درنظر گرفتن آشفتگی جریان، میزان رقیق‌‏سازی پساب را با خطای قابل قبولی تخمین می‌‏زند. مهمترین مزیت مدل‌‏های انتگرالی CORJET و VISJET مدل‏‌سازی آسان و زمان محاسبه بسیار کم در مقایسه با مدل آشفتگی RNG است. باتوجه‌‏به نتایج ارائه شده می‌‏توان نتیجه گرفت مدل RNG به دلیل درنظرگرفتن آشفتگی جریان و ارائه نتایج دقیق، برای انجام مطالعه‌‏های مربوط به تخلیه پساب چگال حاصل از کارخانه‌‏های آب‌شیرین‌‏کن مناسب است. 

چکیده یکی از اهداف ارزیابی چرخه عمر، تصمیم‌‏گیری محیط‏زیستی در مورد پاک‏سازی محل‌‏های آلوده، آب‏‌های آلوده و احیای آب با روش‌‏های مختلف است. مشکلات کمبود آب به دلیل کاهش بارندگی، افزایش جمعیت، کاهش منابع آب و عدم وجود چارچوب قانونی برای مدیریت آب جدی‌تر می‌شود. بنابراین، تجزیه و تحلیل مناسب آثار و نتایج روش‌‏های مورد استفاده جهت تصفیه آب، عوامل آلوده‌‏کننده آب‏‌های زیرزمینی و فرآیندهای مختلف تأمین آب مورد نیاز، لازم بوده و یکی از ابزارهایی که می‌‏تواند چنین تحلیلی را انجام دهد، ارزیابی چرخه عمر (LCA) است که براساس درک کامل سیستم از داده‌‏های واقعی به‏ دست آمده است. در این پژوهش به تحلیل ارزیابی چرخه عمر بر فرآیندهای تصفیه فاضلاب، نمک‏زدایی و ردپای آب با در نظر گرفتن منابع آبی مختلف پرداخته شده است. نتایج این تحلیل نشان داد بیشترین موضوع مورد بررسی در ارزیابی چرخه عمر تصفیه فاضلاب و بیشترین نوع فاضلاب مورد مطالعه فاضلاب شهری بوده است. کمترین موضوع مورد بررسی مهندسی رودخانه بود. در بین کشورهای مختلف سهم ایران از مطالعات ارزیابی چرخه عمر بر مدیریت آب، کمترین تعداد بوده و با توجه ‏به اهمیت موضوع ارزیابی چرخه عمر و تأثیر محیط‏زیستی روش‌‏ها و فرآیندهای مختلف بر تأمین آب مورد نیاز در بخش‌‏های کشاورزی، شرب و صنعت توجه و انجام بیشتر مطالعات در این زمینه را می‌‏طلبد.

چکیده کشور ایران در منطقه‌ای خشک و نیمه‌خشک واقع شده، که بخش بزرگی از نیازهای آبی آن از منابع آب زیرزمینی تأمین می‏شود. در دوره‌های خشکسالی شدید و طولانی‌مدت که امکان تأمین آب از منابع آب سطحی وجود ندارد؛ آب زیرزمینی یگانه منبع تأمین آب خواهد بود. عدم توجه به مدیریت تقاضا و کنترل اضافه برداشت می‌تواند تنش آبی ایجاد شده را با کاهش ذخیره آب زیرزمینی تشدید نماید. لذا برای کاهش اثرات مخرب خشکسالی و حفاظت از آب زیرزمینی نیاز به استراتژی‌های پیشگیرانه  ضروری است. اما متأسفانه اکثر استراتژی‌های کاهش اثرات مخرب خشکسالی منفعلانه بوده و بر تأمین کمبود آب ایجاد شده در دوره خشکسالی، از منابع آب زیرزمینی تمرکز دارد و از توجه به مدیریت توأم آب زیرزمینی-خشکسالی غفلت شده است.  باتوجه ‏به اثر پدیده تغییراقلیم بر افزایش شدت و تواتر وقایع حدی که موجب افزایش احتمال وقوع خشکسالی‌های شدید و طولانی مدت می‏شود، ضروری است به استراتژی‌های فعال در این زمینه توجه ویژه شود. رزرو آب زیرزمینی در سال‌های نرمال و مرطوب، از طریق مدیریت تقاضا و کاهش برداشت، به ‏عنوان رویکردی فعالانه می‌تواند علاوه‏ب ر حفظ آب زیرزمینی، مقاومت در برابر خشکسالی را افزایش داده و امنیت تأمین آب در طول خشکسالی‌های شدید را بهبود بخشد. این مقاله در راستای تشریح این رویکرد در دو بخش تدوین شده است. بخش اول به تشریح نحوه برنامه‌ریزی سازمان‌های مرتبط برای مدیریت توأم خشکسالی و آب زیرزمینی پرداخته و در بخش دوم سعی شده رویکردهای جدید در حال انجام در کالیفرنیا تبیین شده، و همچنین کاربرد آن در ایران تشریح شود.

چکیده برخورداری از آب آشامیدنی سالم، بزرگترین کلید سلامت عمومی است. در طول تاریخ بشر، آب به‌عنوان اساسی‌ترین جز بقا شناخته شده و از آن به‏ عنوان اکسیر نادر زندگی یاد شده است. هدف اصلی این مقاله برآورد ارزش اقتصادی کیفیت آب خانگی شهر دهلران با استفاده از روش ارزش‌گذاری مشروط (CVM) است. روش نمونه‌گیری به‌صورت تصادفی ساده انجام شد، تعداد نمونه با استفاده از روش کوکران با در نظر گرفتن درجه اطمینان 95% و 50%  و خطای 5% تعداد 384 نفر تعیین شد. برای پایایی پرسشنامه از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شد که مقدار آن 0/86  به ‏دست آمد. برای اندازه‌گیری میزان تمایل به پرداخت از مدل لاجیت استفاده شد و بر اساس روش حداکثر درست‌نمایی، پارامترهای این مدل برآورد شد. به‏ منظور محاسبه میزان تمایل به پرداخت (WTP) سه مبلغ پیشنهادی 2000 ریال، 4000 ریال و 6000 ریال به‏ صورت سه سوال وابسته به یکدیگر برای هر نفر خانواده در ماه بر اساس میانگین مصرف آب خانوارها در شهر دهلران مطرح شد. نتایج نشان داد متوسط تمایل به پرداخت برای بهبود کیفیت آب خانوار، 5875 ریال و ارزش اقتصادی کیفیت آب خانگی شهر دهلران ماهانه 29316 ریال می‌‏باشد. همچنین تأثیر متغیرهای سن، نگرانی از کیفیت آب آشامیدنی، اطلاعات در مورد بیماری‏های قابل انتقال و قبض ماهیانه آب اثر معناداری بر تمایل به پرداخت دارند.

چکیده به ‎منظور بررسی اثر عصاره کنوکارپوس بر مقاومت اسفناج به تنش خشکی آزمایشی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی با دو تکرار در سال زراعی 1400-1399 در گلخانه تحقیقاتی دانشگاه گنبد کاووس انجام شد. عامل‌های مورد بررسی شامل تنش خشکی در پنج سطح (10، 20، 30، 40 و 50 درصد تخلیه مجاز) و عصاره کنوکارپوس در پنج سطح (0، 2، 4، 6 و 8 درصد) بود. نتایج نشان داد که بیشترین افزایش بهره‌‏وری در دوره رشد از تیمار 6% غلظت عصاره به‏ ترتیب 1/045 و 0/235 میکروگرم بر میلی لیتر به ‎‏دست آمد. بهره‏‌وری آب براساس وزن خشک و بهره‏‌وری آب براساس وزن تر از تیمار بدون عصاره به‏ ترتیب 603/2 درصد و 695/8 درصد حاصل شد. نتایج مقایسه میانگین تحت تنش آبی وزن تر اندام هوایی و از تیمار 2% عصاره به ‏دست آمد. حداکثر طول ریشه به‏ ترتیب به تخلیه مجاز 20 و 30 درصد با 8/17 و 8/07  سانتیمتر به‏ دست آمد و حداقل آن متعلق به تیمار 50 درصد تخلیه رطوبت بود. بیشترین مقدار کلروفیل، بهره‌وری آب در دوره رشد و کل آب مصرفی از تیماره شاهد به ‏دست آمد. همچنین بیشترین بهره‌وری آب در وزن خشک و وزن تر از تیمار 2% عصاره حاصل شد.

چکیده ناکافی بودن منابع آب برای تأمین نیازهای تولید مواد غذایی موضوع بسیار مهمی است که در آینده بر اهمیت آن افزوده خواهد شد. اگر منابع آب تجدیدپذیر محلی سبز (در خاک) و آب آبی (در رودخانه‌ها، دریاچه‌ها، مخازن، سفره‌های زیرزمینی) برای تولید یک منبع غذایی مرجع (شامل 3000 کیلوکالری نیاز روزانه که محصولات حیوانی 20 درصد آن را در برگیرد). برای همه ساکنان کافی نباشد، یک واحد تولید مواد غذایی را دچار کمبود آب سبز-آبی می‌‌دانیم. تعداد افرادی که در واحدهای تولید مواد غذایی تحت تأثیر کمبود آب سبز-آبی زندگی می‌کنند از 360 میلیون نفر در سال 1905 (21 درصد جمعیت جهان در آن زمان) به 2/2 میلیارد (34 درصد) در سال 2005 رسیده است. در این مدت کمبود آب سبز-آبی به مناطق وسیعی سرایت کرده است و در مناطق قبلی بیشتر شده است. امنیت آب، مفهومی است که در ابعاد و جوانب مختلف بررسی می‌گردد. چهار بعد از این موارد شناسایی گردیده که هر یک از دو جنبۀ مکمل، تشکیل شده است: مستقیم-غیر مستقیم، کلان-خرد، فنی-سیاسی و صلح-درگیری. در این مطالعه نقش غیرمستقیم آب بر امنیت غذایی در مقیاس جهانی با استفاده از رویکرد کمّی فضایی مورد بررسی قرار داده شد. از آنجا که امنیت غذایی از بسیاری جهات با امنیت آب در هم تنیده شده است، در این مقاله، نقش کمبود آب بر اختلال در تولید غذا و تأثیر تجارت بر این تعامل تجزیه و تحلیل شد و ضمن بررسی ارتباط تاب‌آوری اجتماعی با این موضوعات، مناطقی که در این زمینه با چالش‌های خاصی مواجه بودند، شناسایی شدند. با این کار، مفهوم امنیت آب نظام‌‌مند گردید و در نهایت با مسائل آسیب‌‌پذیری، تاب‌آوری و پایداری مرتبط گردید.

چکیده امروزه واژه حکمرانی به یکی از پرکاربردترین اصطلاحات در سیاست‌گذاری تبدیل شده است. بخشی از جذابیّت آن در این است که مفهوم حکمرانی به نوعی نشان‌دهندۀ تضعیف دیدگاه‌های دولت‌محور از قدرت و هدایت سیاست‌ها به سمت اجتماع محوری حکومت است. بخش دیگری از این جذابیت این است که «حکمرانی» بازیگران خصوصی و جامعه مدنی را به‌عنوان منابع و ابزارهایی برای سیاست‌گذاری عمومی مشترک به بازی می‌گیرد، حداقل روی کاغذ (Sørensen و Triantafillou، 2009؛ Torfing و همکاران، 2012). لذا حکمرانیِ کارآمد، یکی از بزرگترین پیشرانه‌های رفاه و گسترش عدالت در جوامع است که با تدبیر و دوراندیشی مجانب است. 
بحران‌های پی‌درپی آب در کشور به ناکارآمدیِ حکمرانیِ آب ترجمه شده به نحوی‌که این ناکارآمدی، نقش محوری در شعله‌ور کردن منازعات، مهار رشد اقتصادی، ‌ماندگاری نابرابری و افزایش تخریب و فشار بر منابع آب و منابع طبیعی و محیط‌زیست ایفا می‌کند. لذا شناخت آسیب‌ها و مسائل سیستم حکمرانی آب کشور و شناخت چشمه‌های نا‌کارآمدی برای ارتقاء و تبدیل آن به یک سیستم کارا‌، یک هدف بسیار مهم است که به نظر می‌رسد تنها با تغییر پارادایم حکمرانی آب، امکان‌پذیر باشد. نظام حکمرانی نتوانسته تشخیص دهد کدام بحران را در اولویت قرار دهد، بعد سراغ راه‌حل آن برود. لذا ‌در دور باطلِ راه‌حل‌های تکراری که خود بحران جدید می‌آفریند، گرفتار شده است. قبل از ارائه راه‌حل‌ها، احتمالاً سه مسأله مهم حال حاضر حکمرانی آب کشور، نداشتن یا ندانستن شبکه مسائل حکمرانی، عدم اولویت‌بندی وعدم به اشتراک‌گذاری این مسائل است. تشویق در شناخت و به اشتراک‌گذاری مسائل، لزوماً برای پیدا کردن راه حل نیست، بلکه در بعد اجتماعی عمدتاً برای نزدیک کردن نظرات و ایجاد شفقت و هم‌سوئی بین‌ ذی‌مدخلان  است.
به این منظور در این نوشتار صرفاً سوالاتی که به نظر می‌رسد بخشی از سوالات محوری سیستم حکمرانی آب کشور است، طرح شده است. مخاطب سوالات، یک فرد فرضی اثر‌گذار در نظام‌ تصمیم‌گیری آب کشور است و در ابتدای هر سوال، یک پیش‌درآمد برای تبیین پشتوانۀ سوالات، نگارش شده است.